Aborti është një ndërprerje e parakohshme e shtatzënisë përpara javës së 20-të të gestacionit, ose përpara se fetusi të arrijë pjekurinë e duhur për të mbijetuar jashtë mitrës. Në praktikën mjekësore, aborti ndahet në dy kategori kryesore: spontan dhe i induktuar. Njohja dhe menaxhimi korrekt i këtyre dy formave janë thelbësore për çdo profesionist të kujdesit shëndetësor që trajton pacientet obstetrike.
1. Aborti spontan (abortus spontaneus)
Ky lloj aborti ndodh natyrshëm dhe përbën rreth 10–20% të shtatzënive të njohura klinikisht. Shkaqet kryesore përfshijnë:
- Anomali kromozomike (60–70% e rasteve)
- Pamjaftueshmëri luteale ose defekte hormonale
- Infeksione intrauterine (Listeria, Toxoplasma, CMV)
- Sëmundje autoimune (p.sh. sindroma antifosfolipidike)
- Trauma fizike ose stres i rëndë emocional
Klinikisht, pacientja paraqitet me gjakderdhje vaginale, dhimbje në pjesën e poshtme të barkut, dhe shpesh me ndjenjën e “lehtësimit” të mitrës. Diagnoza konfirmohet përmes ekografisë transvaginale dhe matjes së niveleve të β-hCG në gjak.
Menaxhimi përfshin vëzhgimin në rastin e abortit të plotë, ndërhyrje farmakologjike ose kirurgjikale (kuretazh) në abortin e paplotë apo të ndalur.
2. Aborti i induktuar
Aborti i induktuar është ndërprerja e qëllimshme e një shtatzënie, e realizuar për arsye mjekësore apo jo-mjekësore. Ky ndërhyrje duhet të kryhet në përputhje me ligjin dhe në ambiente të kontrolluara mjekësore.
a) Aborti medikamentoz
Rekomandohet deri në javën e 9–10 të shtatzënisë. Protokolli më i përdorur është kombinimi i mifepristone (antagonist i progesteronit) dhe misoprostol (analog i prostaglandinës E1). Efikasiteti është mbi 95% në fazat e hershme.
b) Aborti kirurgjikal
Kryhet përmes metodave të aspirimit me vakum ose dilatimit dhe kuretazhit (D&C). Indikohet në faza më të avancuara, në raste të dështimit të metodës medikamentoze, ose kur ekziston rrezik akut për shëndetin e gruas.
Indikacionet mjekësore për abort të induktuar
- Shtatzëni me rrezik për jetën e nënës (p.sh. preeklampsia e rëndë, kardiopati, tumore uterine malinje)
- Anomalitë e rënda fetale (incompatibilitas me jetën jashtë mitrës)
- Shtatzëni pas përdhunimit ose incestit (në varësi të juridiksionit)
- Shtatzëni e padëshiruar me ndikim negativ psikosocial
Komplikacionet e mundshme
Edhe pse aborti i kryer në kushte sterile është i sigurt, ekzistojnë rreziqe të mundshme, përfshirë:
- Infeksione uterine (endometritis)
- Gjakderdhje masive
- Dëmtime të mitrës gjatë procedurave kirurgjikale
- Retencion i indeve placentare (në abort të paplotë)
- Efekte psikologjike si ankth, ndjenja faji, apo depresion post-abort
Roli i profesionistit të shëndetit
Mjeku obstetër-gjinekolog, mami, infermieri apo psikologu luajnë rol të rëndësishëm në:
- Vlerësimin e pacientes para ndërhyrjes (anamnezë, ekzaminim, teste laboratorike)
- Dhënien e informacionit të qartë dhe objektiv për opsionet e trajtimit
- Ofrimin e mbështetjes emocionale para dhe pas abortit
- Ndjekjen e ecurisë klinike dhe përjashtimin e komplikacioneve