Abscesi i mëlçisë është një gjendje e rëndë mjekësore që karakterizohet nga grumbullimi i qelbit brenda indit të mëlçisë, zakonisht si rezultat i një infeksioni bakterial, parazitar ose, më rrallë, fungal. Ky proces inflamator çon në shkatërrimin e qelizave të shëndetshme të mëlçisë dhe krijimin e një kaviteti të mbushur me lëng të infektuar. Abscesi i mëlçisë mund të zhvillohet në mënyrë të heshtur, por në shumë raste ai paraqet simptoma të rënda dhe kërkon ndërhyrje të menjëhershme mjekësore për të shmangur komplikime të rënda që mund të përfshijnë përhapjen sistemike të infeksionit.
Shkaqet dhe rrugët e infeksionit
Kjo gjendje zakonisht zhvillohet kur një mikroorganizëm arrin në mëlçi përmes qarkullimit të gjakut, përhapjes nga ndonjë infeksion në traktin tretës ose pas ndonjë ndërhyrjeje kirurgjikale apo traume abdominale. Bakteret më të zakonshme që shkaktojnë absces janë Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae dhe Streptococcus. Në vendet tropikale, një shkaktar tjetër i zakonshëm është ameba Entamoeba histolytica, e cila çon në formën parazitare të këtij infeksioni.
Në shumë raste, abscesi është pasojë e ndërlikimeve nga sëmundje të tjera si apendiciti, kolangiti (infeksion i rrugëve biliare), ose sëmundjet inflamatore të zorrëve. Mund të ndodhë gjithashtu si ndërlikim pas ndërhyrjeve në traktin biliar, si vendosja e stenteve apo heqja e gurëve në tëmth.
Simptomat dhe shenjat klinike
Shenjat e këtij infeksioni mund të jenë të përgjithshme dhe nganjëherë të ngatërrohen me sëmundje të tjera të barkut apo infeksione të përgjithshme. Simptomat më të zakonshme përfshijnë:
- Temperaturë e lartë me ethe
- Dhimbje në pjesën e sipërme të djathtë të barkut
- Të përziera dhe të vjella
- Humbje oreksi dhe rënie në peshë
- Djersitje gjatë natës
- Zverdhje e lëkurës (në raste të avancuara)
Në disa raste, pacientët mund të mos paraqesin simptoma të qarta dhe diagnoza zbulohet vetëm pas analizave të thelluara laboratorike dhe imazherike.
Diagnostikimi
Diagnostikimi i saktë është thelbësor për fillimin e trajtimit në kohë. Fillimisht bëhen analiza të gjakut ku zakonisht vërehet rritje e numrit të leukociteve dhe e niveleve të proteinës C-reaktive. Testet e funksionit të mëlçisë mund të jenë gjithashtu të çrregulluara.
Për të konfirmuar praninë e abscesit përdoren metoda të imazherisë si ultratingulli abdominal, tomografia kompjuterike (CT) dhe rezonanca magnetike (MRI), të cilat ndihmojnë në përcaktimin e vendndodhjes, madhësisë dhe numrit të abscesëve.
Në disa raste, merret edhe një mostër e lëngut të abscesit përmes punksionit me gjilpërë, nën drejtimin e imazherisë, për të identifikuar mikroorganizmin shkaktar dhe për të përcaktuar ndjeshmërinë ndaj antibiotikëve.
Trajtimi dhe menaxhimi
Qasja terapeutike përfshin kombinimin e terapisë me antibiotikë dhe drenazhit të abscesit. Antibiotikët duhet të përzgjidhen sipas mikrobit të identifikuar dhe mund të jepen intravenoz për disa ditë, e më pas me tableta për disa javë. Nëse abscesi është i madh, me qelbra të shumta ose nuk reagon ndaj ilaçeve, bëhet drenazhimi përmes një kateteri të vendosur nëpërmjet lëkurës ose, në raste të rralla, përmes ndërhyrjes kirurgjikale.
Tek absceset amebike, përdoren medikamente antiparazitare specifike, si metronidazoli, që janë zakonisht efektive pa pasur nevojë për ndërhyrje invazive.
Monitorimi i përgjithshëm përfshin ndjekjen e parametrave të gjakut dhe ripërsëritjen e imazherisë për të siguruar që abscesi po zvogëlohet dhe infeksioni po kontrollohet me sukses. Suksesi i trajtimit varet nga koha e diagnostikimit, gjendja e përgjithshme e pacientit dhe reagimi ndaj terapisë.