Abscesi i mëlçisë përfaqëson një koleksion të kufizuar të qelbit brenda indit hepatik, që formohet si pasojë e infeksionit bakterial, amebik ose më rrallë fungal. Ky është një gjendje potencialisht e rrezikshme për jetën, e cila kërkon diagnozë dhe trajtim të shpejtë. Në praktikën klinike, ai haset më shpesh te të rriturit, sidomos te pacientët me kushte predispozuese si diabeti, sëmundjet hepatobiliare ose imunosupresioni.
Klasifikimi
Absceset e mëlçisë ndahen kryesisht në dy lloje:
- Abscesi piogjen – i shkaktuar nga baktere (gram negativë dhe anaerobë janë më të zakonshmit).
- Abscesi amebik – i shkaktuar nga Entamoeba histolytica, zakonisht përmes përhapjes hematogjene nga zorra.
Diferencimi mes tyre është thelbësor, pasi ndikon drejtpërdrejt në strategjinë e trajtimit.
Patogjeneza
Infeksioni mund të arrijë në mëlçi përmes disa rrugëve:
- Hematogjene (përmes sistemit portal): më e shpeshta, sidomos pas infeksioneve të traktit gastrointestinal.
- Rruga biliare: në rast të kolangitit ose gurëve në rrugët biliare.
- Direkt nga infeksione përreth: p.sh. në perforim të ulçerës peptike ose apendicitit.
- Përhapja hematogjene sistemike: nga infeksione të largëta (p.sh. endokarditi bakterial).
- Trauma direkte ose procedura invazive: si biopsia hepatike ose ndërhyrjet kirurgjikale.
Simptomat dhe prezantimi klinik
Shenjat klinike janë shpesh të paqarta dhe mund të përfshijnë:
- Ethe dhe dridhje
- Dhimbje në kuadrantin e sipërm të djathtë të abdomenit
- Anoreksi, të përziera dhe humbje në peshë
- Ikter në raste të avancuara
- Rritje të enzimave hepatike në analizat laboratorike
Pacientët në gjendje kritike mund të paraqiten me hipotension, sepsë, dhe ndryshime të vetëdijes, sidomos kur abscesi është i madh ose i shumëfishtë.
Diagnoza
Diagnostikimi i abscesit të mëlçisë mbështetet në kombinimin e të dhënave klinike, laboratorike dhe imazherike:
- Analizat laboratorike: leukocitozë, rritje të CRP dhe VSH, rritje të transaminazave dhe bilirubinës.
- Ekografia abdominale: metoda fillestare që mund të zbulojë formacione hipoekoike.
- CT-skani (tomografia kompjuterike): metoda më e ndjeshme për konfirmim, vlerësim të madhësisë dhe lokalizimit.
- Kultura e gjakut dhe qelbit (nëse kryhet aspirim) ndihmojnë në identifikimin e agjentit shkaktar.
Në abscesin amebik, testet serologjike për E. histolytica janë shumë të ndjeshme dhe të veçanta.
Trajtimi
Trajtimi i abscesit të mëlçisë kërkon një qasje të kombinuar mjekësore dhe, në disa raste, kirurgjikale.
a) Trajtimi medikamentoz:
- Antibiotikë me spektër të gjerë për absceset bakteriale (p.sh. cefalosporina të gjeneratës së tretë + metronidazol).
- Metronidazol është ilaçi kryesor për abscesin amebik.
Terapia zgjat zakonisht 2–4 javë, në varësi të përgjigjes klinike dhe madhësisë së lezionit.
b) Drenazhimi:
- Drenazhi me gjilpërë nën guidën e ekografisë/CT përdoret për absceset e mëdha (>5 cm) ose kur nuk ka përmirësim klinik.
- Drenazhi kirurgjikal indikohet në rastet e abscesit të shumëfishtë, të komplikuar ose me përplasje në kavitetin peritoneal.
Komplikacionet
Pa trajtim të duhur, abscesi i mëlçisë mund të çojë në:
- Rupturë në pleurë, peritoneum ose perikard
- Bakteriemi dhe sepsë
- Insuficiencë hepatike
- Vdekje, në rast të ndërhyrjes së vonuar
Parandalimi
Masat parandaluese përfshijnë:
- Menaxhimin korrekt të infeksioneve të traktit gastrointestinal dhe biliar
- Ruajtjen e higjienës personale dhe ushqimore (për absceset amebike)
- Kujdesin gjatë procedurave invazive hepatike