Apandesiti është një inflamacion i apendiksit, një zgjatim i vogël në formë gishti që gjendet në fillim të zorrës së trashë. Edhe pse apendiksi nuk ka një funksion të qartë në organizmin e njeriut, inflamacioni i tij mund të çojë në komplikime serioze nëse nuk trajtohet me kohë. Zakonisht, kjo gjendje paraqitet si një urgjencë mjekësore që kërkon ndërhyrje të menjëhershme kirurgjikale për të shmangur çarjen e apendiksit dhe përhapjen e infeksionit në zgavrën abdominale.
Shkaqet dhe faktorët e rrezikut
Shkaku më i zakonshëm i inflamacionit të apendiksit është bllokimi i tij, i cili mund të ndodhë për shkak të fekaleve, infeksioneve gastrointestinale, parazitëve ose ndonjë trup të huaj. Bllokimi çon në shumimin e shpejtë të baktereve brenda apendiksit, duke shkaktuar fryrje, inflamacion dhe dhimbje.
Edhe pse mund të shfaqet në çdo moshë, është më i zakonshëm tek adoleshentët dhe të rriturit e rinj, zakonisht midis moshës 10 dhe 30 vjeç. Meshkujt preken pak më shpesh se femrat. Ndër faktorët që mund të rrisin rrezikun përfshihen infeksionet e mëparshme të traktit tretës dhe ndonjë histori familjare me këtë gjendje.
Shenjat dhe simptomat
Simptoma më karakteristike e kësaj gjendjeje është dhimbja abdominale që fillon në pjesën e sipërme të barkut ose rreth kërthizës dhe më pas zhvendoset në pjesën e poshtme të djathtë të barkut. Kjo dhimbje zakonisht përkeqësohet me kalimin e kohës dhe mund të shoqërohet me të përziera, të vjella, humbje oreksi, temperaturë të lartë, fryrje dhe konstipacion ose diarre.
Te fëmijët dhe të moshuarit simptomat mund të jenë më të paqarta dhe të vështira për t’u identifikuar, çka shpesh ndikon në vonesën e diagnostikimit dhe rrit rrezikun për komplikime.
Diagnostikimi
Për shkak se simptomat mund të ngjajnë me shumë sëmundje të tjera të barkut si infeksionet urinare, gastroenteritet apo problemet e vezoreve tek gratë, diagnostikimi i saktë kërkon kujdes të veçantë. Mjeku fillimisht kryen një ekzaminim fizik për të identifikuar pikën e dhimbjes. Shpesh përdoren analiza gjaku dhe urine për të përjashtuar shkaqe të tjera dhe për të vlerësuar praninë e infeksionit.
Për të konfirmuar diagnozën, përdoren metoda të imazherisë si ultratingulli abdominal, skaneri CT ose rezonanca magnetike, veçanërisht në raste ku simptomat nuk janë të qarta.
Trajtimi
Trajtimi standard për këtë gjendje është ndërhyrja kirurgjikale për të hequr apendiksin, procedurë e njohur si apendektomi. Kjo mund të realizohet në mënyrë tradicionale (me prerje të barkut) ose përmes kirurgjisë laparoskopike, e cila është më pak invazive dhe ka kohë rikuperimi më të shkurtër.
Në disa raste të zgjedhura, kur inflamacioni është i lehtë dhe pa komplikime, mjekët mund të rekomandojnë trajtim me antibiotikë për të kontrolluar infeksionin, por kjo qasje nuk është gjithmonë e suksesshme dhe zakonisht apendiksi hiqet për të shmangur përsëritjen.
Nëse nuk trajtohet me kohë, apendiksi mund të çahet dhe të shkaktojë peritonit, një infeksion i rëndë i zgavrës abdominale që kërkon trajtim urgjent. Gjithashtu, mund të formohet një absces, një grumbullim qelbi që duhet të kullohet para ose pas ndërhyrjes.
Rikuperimi dhe kujdesi pas operacionit
Pas operacionit, shumica e pacientëve rikuperohen shpejt, sidomos kur procedura bëhet me laparoskopi. Shtrimi në spital zgjat zakonisht një ose dy ditë, dhe kthimi në aktivitetet normale ndodh brenda pak javësh. Rekomandohet të shmanget ngritja e peshave të rënda dhe aktiviteti fizik intensiv për disa javë, për të lejuar shërimin e plotë të indeve.
Për të parandaluar infeksionet e plagës kirurgjikale, është e rëndësishme të ndiqen udhëzimet e mjekut për kujdesin personal dhe për ndjekjen e mjekimeve pas operacionit. Me ndërhyrjen e duhur dhe në kohë, prognoza është shumë e mirë dhe komplikimet janë të rralla.