Avni Rustemi lindi më 22 shtator 1895 në Libohovë, në një familje të thjeshtë, por me ndjenja të forta patriotike. Që në fëmijëri u shqua për zgjuarsi, kurajë dhe interes ndaj arsimit e çështjeve kombëtare. Rrethanat historike në të cilat u rrit e shtynë të formësohej si një figurë me vizion të qartë për një Shqipëri të lirë, të arsimuar dhe demokratike.
Studimet e para i ndoqi në Janinë, për të vijuar më tej në Stamboll, ku u thellua në filozofi dhe pedagogji. Pasioni i tij për dijen nuk ishte thjesht personal, por lidhej me dëshirën për të ndihmuar shoqërinë shqiptare të emancipohej dhe të kapërcente varfërinë intelektuale të kohës.
Në vitet e rinisë u përfshi në veprimtari patriotike, duke iu bashkuar lëvizjeve që kundërshtonin sundimet e huaja dhe fragmentimin e tokave shqiptare. U dallua si një luftëtar i vendosur kundër pretendimeve greke në jug të vendit dhe mbrojti me armë integritetin territorial të Shqipërisë.
Pasi përfundoi arsimin e lartë në Gjenevë, u kthye në atdhe për të dhënë kontribut në sistemin arsimor. Punoi si mësues në disa qytete dhe nisi të promovonte idetë e tij për ndërtimin e një shteti me baza të forta ligjore dhe morale. Ishte një ndër themeluesit e organizatave patriotike dhe rinore që synonin përparimin shoqëror dhe përhapjen e ndjenjës së bashkimit kombëtar.
Një ngjarje që do ta kthente në figurë qendrore të historisë shqiptare ndodhi në vitin 1920. Në Paris, ai kreu atentatin kundër një politikani të njohur shqiptar, i cili akuzohej për tradhti dhe bashkëpunim me forca të huaja. Me këtë akt, ai mori përgjegjësi personale për mbrojtjen e nderit dhe të ardhmes së Shqipërisë, duke u gjykuar në Francë, ku në fund u shpall i pafajshëm.
Pas kthimit në Shqipëri, u prit si hero dhe u bë një nga figurat më të njohura publike të kohës. U zgjodh deputet dhe përmes fjalimeve të tij në Kuvend mbrojti reformat në arsim, drejtësi dhe përfshirjen qytetare në vendimmarrje. Ai u bë simbol i brezit të ri që kërkonte një Shqipëri të ndriçuar nga dija dhe drejtësia.
Më 20 prill 1924, në një atentat politik të organizuar në Tiranë, u plagos rëndë. Ndërroi jetë dy ditë më pas, më 22 prill. Humbja e tij ndezi zemërimin popullor dhe u bë një ndër shkaqet kryesore të revolucionit politik që ndodhi po atë vit. Për shumë shqiptarë, ai nuk ishte thjesht një politikan apo patriot, por mishërimi i idealizmit të paster dhe guximit për të sfiduar padrejtësinë.
Emri i tij është skalitur në kujtesën kombëtare si një figurë që nuk e kurseu as jetën për të ardhmen e Shqipërisë. Ai mbetet një nga shembujt më të rrallë të përkushtimit të pakushtëzuar ndaj atdheut.