Fatos Arapi lindi më 19 korrik 1930 në Zvërnec, pranë qytetit të Vlorës. Me prejardhje nga një familje me rrënjë në Arapaj të Durrësit, ai u rrit në një mjedis ku natyra dhe deti do të influenconin më vonë ndjeshëm frymën e poezisë së tij. Që në rini tregoi interes për letërsinë, por fillimisht ndoqi studimet për ekonomi në Sofje të Bullgarisë, nga viti 1949 deri më 1954. Pas kthimit në Shqipëri, iu përkushtua gazetarisë dhe më pas punoi si pedagog në Universitetin e Tiranës dhe në institucione të tjera të arsimit të lartë, duke dhënë lëndë si ekonomia politike dhe statistika.
Pavarësisht karrierës akademike, ishte pikërisht poezia ajo që e bëri të njohur dhe e vendosi mes figurave më të rëndësishme të letrave shqipe. Ai debutoi në vitet ’50 dhe në vitin 1962 botoi vëllimin “Shtigjet poetike”, që u pasua nga “Poema dhe vjersha” më 1966. Që në fillimet e tij, Fatos Arapi solli një frymë të re në poezinë shqipe, duke eksperimentuar me vargun e lirë, një formë që nuk ishte e zakonshme për letërsinë e asaj kohe. Temat e tij varionin nga ekzistenca e njeriut, meditimi filozofik dhe ndjeshmëria e natyrës, deri te reflektimet për dashurinë dhe kohën.
Stili i tij i ndjeshëm dhe thellësisht reflektues u pasqyrua edhe në vëllimet pasuese si “Ritme të hekura”, “Më jepni një emër”, “Gloria victis” dhe “Eklipsi i ëndrrës”. Ai qëndroi larg frazave ideologjike të drejtpërdrejta dhe, përkundrazi, përdori simbole, metafora dhe figura të pasura për të shprehur mendime të thella në mënyrë të përmbajtur. Poezia e tij ishte një formë rezistence e qetë, por e fuqishme, ndaj kufizimeve të kohës.
Përveç poezisë, ai shkroi edhe tregime të shkurtra, novela, drama dhe ese. Veprat si “Patate të egra”, “Dikush më buzëqeshte” dhe “Gjeniu pa kokë” trajtojnë realitete të ndryshme njerëzore, shpesh me ngjyresa satirike apo absurde, ndërsa dramat si “Partizani pa emër” dhe “Qezari dhe ushtari i mirë Shvejk” sollën në skenë tematika historike dhe universale. Si përkthyes, ai solli në shqip vepra të rëndësishme të poezisë botërore, duke përfshirë autorë si Safo, Pablo Neruda dhe Nikola Vaptsarov. Këto përkthime ishin jo vetëm punë gjuhësore, por edhe një mënyrë për të pasuruar letërsinë shqipe me ritme, ndjesi dhe figura nga kultura të tjera.
Në fushën akademike, Arapi vazhdoi të kontribuonte për vite me radhë si mësimdhënës dhe studiues, por gjithmonë e ruajti identitetin e tij si krijues. Ai e konsideronte poezinë si mënyrë për të kuptuar më mirë botën dhe qenien njerëzore. Krijimtaria e tij është e mbushur me ndjesi të brendshme, tinguj deti, nostalgji për vendlindjen dhe mendim të përpunuar mbi ekzistencën.
Një nga arritjet më të mëdha në karrierën e tij letrare ishte kur, në vitin 2008, u nderua me çmimin ndërkombëtar “Kurora e Artë” në Festivalin e Poezisë në Strugë, duke u bërë poeti i parë shqiptar që fitonte këtë vlerësim prestigjioz. Ky çmim i dha krijimtarisë së tij një njohje të merituar në rrafshin ndërkombëtar dhe e vendosi atë ndër poetët më të njohur të kohës në Ballkan dhe më gjerë.
Fatos Arapi ishte një zë i veçantë, që nuk i përkiste vetëm një brezi të caktuar, por fliste për njeriun në çdo kohë dhe vend. Ai i dha shqipes një tingull të ri, një melodi të përmbajtur dhe një frymë që e ngre lexuesin mbi përditshmërinë. Në veprën e tij bashkëjetojnë meditimi filozofik dhe poezia e natyrës, ndjesia e përkatësisë dhe universalja.
Ai ndërroi jetë më 11 tetor 2018 në Tiranë, duke lënë pas një trashëgimi të pasur letrare dhe kulturore. Vargjet e tij vijojnë të lexohen, të studiohen dhe të ndihen nga breza të ndryshëm, duke dëshmuar se krijimtaria e vërtetë ka jetë të gjatë dhe mbetet gjithmonë aktuale. Përmes veprës së tij, Fatos Arapi mbetet një figurë thelbësore e letërsisë shqiptare moderne, një poet që e ngriti artin e fjalës në një dimension të ri dhe më të thellë.