Feja islame është një nga fetë më të mëdha dhe me ndikim në botë, me mbi 1.5 miliardë besimtarë që përbëjnë rreth një të katërtën e popullsisë globale. Ajo renditet e dyta pas krishterimit për nga numri i ndjekësve dhe është një fenomén i madh fetar, shoqëror dhe kulturor që ka ndikuar historinë, shkencën, artin dhe filozofinë për mbi 14 shekuj.
Origjina dhe Kuptimi i Islamit
Fjala “Islam” rrjedh nga gjuha arabe dhe ka kuptimin e përuljes, nënshtrimit dhe devotshmërisë ndaj Zotit të vetëm. Në thelb, Islami është fe monoteiste, që do të thotë se beson në ekzistencën e një Zoti të vetëm (njësi absolute), dhe kërkon nga besimtarët të jetojnë sipas mësimeve të tij. Ky unitet i Zotit, i njohur si Tauhid, është themeli i fesë islame dhe dallon qartë këtë besim nga politeizmi dhe idetë teologjike të tjera si inkarnacioni ose triniteti, të cilat ndodhen në fe të tjera si krishterimi.
Në gjuhë të ndryshme, fjala “Allah” përdoret për të treguar “Zotin”. Në botën arabe, kjo është fjala e zakonshme për të folur për Zotin, ndërsa në disa vende jo-arabe, ajo përdoret për të dalluar Zotin sipas besimit islam.
Burimet Themelore të Besimit Islam
Islami mbështetet kryesisht në dy burime kryesore:
- Kurani – libri i shenjtë i myslimanëve, i konsideruar si fjalë e drejtpërdrejtë e Zotit, e shpallur Profetit Muhamed në gjuhën arabe gjatë 23 viteve të fundit të jetës së tij. Kurani përmban udhëzime të detajuara për besimtarët në çdo aspekt të jetës dhe është burimi kryesor i fesë dhe moralit.
- Sunneti – praktikat dhe fjalët e Profetit Muhamed, që janë dokumentuar në hadithe. Sunneti është një udhëzues praktik për interpretimin e Kur’anit dhe mënyrën e jetesës së myslimanit të vërtetë.
Përveç këtyre, islami ka zhvilluar ligjin fetar të njohur si Sharia, i cili bazohet në Kuran dhe Sunnet dhe rregullon jetën personale, familjare, ekonomike dhe shoqërore të myslimanëve.
Lindja e Islamit dhe Profeti Muhamed
Lindja e fesë islame është e lidhur ngushtë me jetën e Profetit Muhamed, i cili lindi rreth vitit 570 pas Krishtit në qytetin Mekka, në gadishullin Arabik. Ai erdhi nga fisi i Kuraishit, një nga fiset më të njohura tregtare të kohës.
Në moshën 40 vjeçare, Muhamedi filloi të merrte shpallje nga Krijuesi përmes engjëllit Gabriel, që i përcillte porosi hyjnore që përbënin mesazhin e Islamit. Këto zbulesa u bënë Kurani, që sot përbën tekstin më të shenjtë për myslimanët.
Fillimisht, misioni i tij u përball me kundërshtim të fortë në Mekka, pasi ai predikonte monoteizmin në një shoqëri politeiste dhe tregtare. Për shkak të presionit dhe persekutimit, myslimanët u detyruan të emigrojnë në qytetin Yathrib (sot Medine) në një ngjarje historike që njihet si Hixhra. Kjo ngjarje është shumë e rëndësishme dhe shënon fillimin e kalendarit islam.
Në Medinë, Profeti Muhamed themeloi një komunitet politik dhe fetar, ndërkohë që zhvilloi edhe luftëra për mbrojtjen dhe përhapjen e fesë. Pas shumë përpjekjeve, ai dhe besimtarët e tij arritën të pushtojnë Mekën në vitin 630 pas Krishtit, duke vendosur monoteizmin dhe ligjet islame në të gjithë gadishullin Arabik.
Parimet dhe Praktikat Kryesore të Islamit
Islami është një fe që i kërkon besimtarit jo vetëm besim të brendshëm, por edhe përkushtim të plotë në veprimet dhe jetën e përditshme. Për këtë arsye, feja islame përqendrohet rreth pesë shtyllave kryesore, që përfaqësojnë detyrimet bazë për çdo mysliman:
- Shahada (Dëshmia e Besimit)
Kjo është deklarata themelore që dëshmon besimin në një Zot të vetëm dhe në Muhamedin si i dërguar i Tij:
“Nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe Muhamedi është i dërguari i Allahut.”
Shprehja e kësaj dëshmie me vetëdije dhe përulje, përpara dy dëshmitarëve, është ajo që bën dikë mysliman. - Namazi (Falja Pesë Herë në Ditë)
Namazi është lutja rituale që myslimanët kryejnë pesë herë në ditë: në agim, mesditë, pasdite, muzg dhe nata. Para çdo namazi, besimtarët kryejnë ritualin e pastërtisë, abdesin. Namazi është një lidhje e drejtpërdrejtë me Zotin dhe një mënyrë për të mbajtur frymën fetare gjallë gjatë gjithë ditës. - Zekati (Taksa e Lemoshës)
Zekati është një nga detyrimet më të rëndësishme sociale të Islamit. Ai përbën një taksë prej një përqindjeje të pasurisë së myslimanit, që shërben për të ndihmuar më të varfërit, nevojtarët, sklleverit dhe udhëtarët në nevojë. Kjo praktikë forcon solidaritetin dhe drejtësinë sociale brenda komunitetit mysliman. - Agjërimi gjatë Ramazanit
Ramazani është muaji i nëntë i kalendarit islamik dhe është periudha gjatë së cilës myslimanët agjërojnë nga agimi deri në perëndim të diellit. Agjërimi përfshin moskonsumimin e ushqimit, pijeve, dhe marrëdhënieve seksuale, si dhe përpjekjen për të kontrolluar vetveten dhe sjelljen. Ky muaj është një kohë reflektimi, pastrimi shpirtëror dhe rritjeje morale. - Haxhi (Pelegrinazhi në Mekë)
Haxhi është pelegrinazhi që çdo mysliman i shëndetshëm dhe me mundësi ekonomike duhet ta kryejë të paktën një herë në jetë. Ai zhvillohet në muajin e fundit të kalendarit islamik dhe përfshin një seri ritualesh përreth Kaabës, qendrës më të shenjtë të Islamit në Mekë.
Islami si Kulturë dhe Civilizim
Islami nuk është thjesht një fe, por edhe një kulturë dhe një civilizim me ndikim të jashtëzakonshëm në histori. Gjatë periudhës mesjetare, veçanërisht midis shekujve 8 dhe 15, bota islame u shndërrua në qendër të shkencës, filozofisë, artit dhe kulturës.
Në qytetet si Bagdadi, Kordoba, dhe Kajro, u zhvilluan shkolla dhe institucione ku u përkthyen dhe ruajtën shumë nga veprat e lashta greke, romake dhe indiane, dhe u zhvilluan më tej në fusha si matematika, astronomia, mjekësia, kimia dhe letërsia. Ky lulezim i civilizimit islamik ndikoi më vonë edhe në Rilindjen evropiane.
Feja islame është një përpjekje e thellë shpirtërore, sociale dhe intelektuale për t’u lidhur me Zotin dhe për të ndërtuar një shoqëri të drejtë dhe të bashkuar. Ajo i fton ndjekësit e saj të përkushtohen ndaj vlerave të drejtësisë, solidaritetit, paqes dhe përkushtimit shpirtëror.
Nga origjina e saj në Arabi, deri në përhapjen në të katër anët e botës, Islami ka lënë gjurmë të thella në historinë njerëzore dhe vazhdon të ndikojë jetën e miliona njerëzve çdo ditë.