Pyetja se kush jeton më gjatë, meshkujt apo femrat, është bërë shpesh objekt i studimeve shkencore dhe statistikave globale. Në pothuajse çdo vend të botës, të dhënat tregojnë se femrat kanë jetëgjatësi më të lartë se meshkujt. Kjo prirje ka qëndruar e pandryshuar për dekada dhe vazhdon të konfirmohet edhe sot. Por pse ndodh kjo? A janë gratë biologjikisht më të forta? Apo luajnë rol faktorë të tjerë si stili i jetesës, kultura dhe sjellja?
Diferencat biologjike
Një ndër faktorët kryesorë që përmendet është biologjia. Që nga lindja, femrat kanë një avantazh natyror: ato janë më rezistente ndaj sëmundjeve gjatë fëmijërisë dhe kanë një sistem imunitar më të fortë në përgjithësi. Gjithashtu, hormoni estrogjen që prodhohet në trupin e femrës ndihmon në mbrojtjen e zemrës dhe ka efekt anti-inflamator, çka ul rrezikun për sëmundje kardiovaskulare.
Nga ana tjetër, meshkujt prodhojnë më shumë testosteron, një hormon që lidhet me sjellje më impulsive, agresive dhe rrezikshme, elementë që mund të ndikojnë negativisht në jetëgjatësi.
Faktorët e sjelljes dhe stilit të jetesës
Përveç biologjisë, mënyra se si meshkujt dhe femrat sillen në jetë ka ndikim të rëndësishëm. Statistikat tregojnë se meshkujt janë më të prirë të konsumojnë alkool në mënyrë të tepruar, të pijnë duhan më shpesh dhe të angazhohen në sjellje më të rrezikshme, si ngarja me shpejtësi apo refuzimi i kontrolleve mjekësore të rregullta.
Femrat, përkundrazi, kanë më shumë gjasa të kërkojnë ndihmë mjekësore në kohë dhe të ndjekin udhëzimet për kujdesin ndaj shëndetit. Kjo sjellje më e kujdesshme ndihmon në diagnostikimin e hershëm të sëmundjeve dhe përmirëson cilësinë e jetës.
Ndikimi i profesionit dhe stresit
Meshkujt shpesh punojnë në profesione që lidhen me rrezik të lartë për shëndetin, si ndërtimi, industria e rëndë apo forcat e armatosura. Këto punë kanë një ndikim të drejtpërdrejtë në jetëgjatësinë, për shkak të ekspozimit të shtuar ndaj aksidenteve, toksinave apo kushteve ekstreme.
Ndërkohë, edhe stresi luan rol. Edhe pse të dy gjinitë përballen me stres, meshkujt shpesh nuk shprehen për ndjesitë e tyre dhe nuk kërkojnë mbështetje psikologjike. Kjo mund të çojë në probleme kronike si hipertensioni apo depresioni i padiagnostikuar.
Sëmundjet që prekin më shumë meshkujt
Statistikat tregojnë se sëmundjet e zemrës, sëmundjet e mëlçisë dhe kanceri i mushkërive kanë incidencë më të lartë tek meshkujt. Në shumë raste, diagnostikimi vjen në faza të avancuara për shkak të mungesës së kontrolleve të rregullta shëndetësore. Në kontrast, femrat përballen më shpesh me sëmundje kronike jo fatale, si artriti apo osteoporoza, që nuk ndikojnë drejtpërdrejt në jetëgjatësi.
Ndryshimet nga një vend në tjetrin
Edhe pse prirja globale është që femrat të jetojnë më gjatë, përqindjet mund të ndryshojnë nga një vend në tjetrin. Në vendet me kushte të mira shëndetësore, me sistem të fortë mjekësor dhe jetë aktive, diferenca në jetëgjatësi mes gjinive është më e vogël. Në vende ku varfëria dhe mungesa e aksesit në shërbime janë më të theksuara, femrat shpesh ruajnë një avantazh më të madh sepse ndjekin më mirë rekomandimet për kujdesin personal.
Pritshmëritë për të ardhmen
Me avancimin e teknologjisë dhe vetëdijes shëndetësore, diferenca mes jetëgjatësisë së meshkujve dhe femrave ka filluar të ngushtohet në disa vende. Megjithatë, shumica e ekspertëve pajtohen se, për momentin, femrat do të vazhdojnë të kenë një avantazh në jetëgjatësi për shkak të kombinimit të faktorëve biologjikë dhe sjellës.