Në vitet 1970, filluan të shfaqen përpjekjet e para serioze për të ndërtuar një zhanër të dedikuar për animacionin, duke sjellë në ekran histori të thjeshta, por të ngarkuara me mesazhe edukative dhe shpesh morale. Ato kishin në fokus botën e fëmijëve, por edhe simbole të qarta të përpjekjeve kolektive, miqësisë, drejtësisë dhe punës së ndershme. Me mjete të kufizuara dhe teknologji të thjeshta, artistët e parë të këtij zhanri ndërtuan personazhe që mbetën të dashur për disa breza.
Animacioni u zhvillua brenda strukturave të institucioneve publike të filmit, ku një grup i vogël por i përkushtuar ilustratorësh, regjisorësh dhe animatorësh nisi të krijonte historitë e para të lëvizshme. Teknikat e përdorura ishin kryesisht vizatime manuale dhe stop-motion, të realizuara me shumë punë fizike, durim dhe pasion. Mungesa e teknologjisë së avancuar kërkonte që çdo sekuencë të vizatohej dhe lëvizte manualisht, çka e bënte procesin shumë të gjatë dhe të lodhshëm.
Ndër filmat më të njohur të animuar të kësaj periudhe janë “Ndodhi në një pyll”, “Macoku me çizme”, “Pëllumbat”, “Beni dhe Kali i tij”, si dhe krijime të tjera që shfaqeshin zakonisht në oraret e fëmijëve në televizionin kombëtar. Ato ishin të thjeshta në paraqitje, por përçonin ide të qarta dhe vlera të qëndrueshme. Zëri i aktorëve të mirënjohur dhe muzika karakteristike i jepnin jetë personazheve në një mënyrë që krijonte identifikim emocional tek fëmijët.
Pas viteve ’90, prodhimi i animacionit ra ndjeshëm për shkak të ndryshimeve ekonomike dhe shpërbërjes së institucioneve shtetërore që kishin mbështetur më herët këtë zhanër. Studioja e animacionit nuk kishte më burime, dhe krijuesit e vjetër u përballën me pamundësinë për të vazhduar punën në mungesë të fondeve, pajisjeve dhe vëmendjes institucionale. Për një kohë të gjatë, animacioni u zhduk pothuajse plotësisht nga prodhimi vendas.
Vetëm pas vitit 2010 nisi të ringjallet interesi për këtë fushë, kryesisht falë individëve të rinj dhe studiosh të vogla private që filluan të eksperimentojnë me teknologji të reja dixhitale. Softuerë për animacionin kompjuterik, mundësitë për bashkëprodhime dhe rritja e aksesit në platforma globale i dhanë frymë të re këtij zhanri. Megjithatë, sfidat mbetën të mëdha: mungesa e financimeve të qëndrueshme, mungesa e një tregu të organizuar të shpërndarjes dhe vështirësitë për të mbajtur një ekip të specializuar teknik janë ndër pengesat kryesore.
Aktualisht, disa projekte të reja kanë nisur të dalin në skenë, si filma të shkurtër të animuar me tematikë edukative, sociale apo historike. Ka gjithashtu një rritje të interesit në festivale ndërkombëtare për prodhimet e animuara që vijnë nga vende me histori të vogël në këtë fushë. Rrjetet sociale dhe YouTube kanë ndihmuar krijuesit e rinj të prezantojnë punën e tyre për audienca më të gjera dhe të kërkojnë mbështetje për projekte të pavarura.
E ardhmja e animacionit në vend varet shumë nga krijimi i politikave mbështetëse për këtë industri, nga edukimi profesional i brezave të rinj në fushat e animacionit dhe teknologjisë vizuale, si dhe nga ndërtimi i bashkëpunimeve ndërkombëtare që mund të sjellin investime dhe eksperiencë.