Gastriti përfaqëson një inflamacion të mukozës së stomakut, një gjendje që mund të shfaqet në formë të papritur (akute) ose të zhvillohet ngadalë me kalimin e kohës (kronike). Shkaqet e kësaj sëmundjeje janë të shumta dhe përfshijnë që nga infeksione bakteriale deri te faktorë të stilit të jetesës. Gastriti është një ndër problemet më të zakonshme që prekin sistemin tretës, dhe shpesh lidhet me ndjesinë e djegies, shqetësimit apo dhimbjes në pjesën e sipërme të barkut.
Shkaqet kryesore të inflamacionit të mukozës së stomakut
Një ndër shkaqet më të zakonshme është infeksioni me bakterin Helicobacter pylori, i cili kolonizon mukozën gastrike dhe, nëse nuk trajtohet, mund të çojë në ulçera dhe në disa raste të rralla edhe në kancer gastrik. Përveç kësaj, përdorimi i zgjatur i barnave antiinflamatore josteroidale (NSAIDs), si ibuprofeni apo aspirina, është një tjetër shkaktar i njohur që dëmton mbrojtjen natyrale të stomakut.
Konsumi i tepërt i alkoolit, duhanpirja, stresi afatgjatë dhe një dietë e pasur me ushqime pikante ose të përpunuara gjithashtu luajnë rol të rëndësishëm në zhvillimin e kësaj sëmundjeje. Disa forma të rralla të këtij çrregullimi mund të kenë edhe origjinë autoimune, ku trupi sulmon qelizat e veta të mukozës së stomakut.
Llojet dhe klasifikimi
Ky çrregullim ndahet në disa lloje, sipas mënyrës së shfaqjes dhe shkakut të tij:
- Gastriti akut: Shfaqet papritur dhe karakterizohet nga inflamacion i rëndë, por afatshkurtër. Mund të vijë si pasojë e një infeksioni të papritur, konsumit të alkoolit ose medikamenteve irrituese për stomakun.
- Gastriti kronik: Zhvillohet në mënyrë graduale dhe mund të zgjasë për muaj apo vite. Ky lloj lidhet shpesh me infeksionin nga H. pylori apo me përgjigje autoimune.
- Gastriti eroziv: Shkakton erozione apo ulçera të vogla në muret e stomakut dhe mund të shoqërohet me gjakderdhje.
- Gastriti autoimun: Organizmi prodhon antitrupa kundër qelizave të stomakut dhe substancës që ndihmon në përthithjen e vitaminës B12, duke rritur rrezikun për anemi pernicioze.
Simptomat kryesore dhe kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore
Simptomat e kësaj sëmundjeje mund të jenë të lehta ose të rënda, në varësi të shkallës së inflamacionit. Ndër më të zakonshmet janë:
- Djegie ose dhimbje në pjesën e sipërme të barkut
- Fryrje dhe gazra të shpeshta
- Nauze dhe të vjella
- Humbje oreksi
- Ndjesi mbushjeje edhe pas vakteve të vogla
- Të vjella me gjak ose jashtëqitje të errëta (shenja e gjakderdhjes)
Nëse simptomat vazhdojnë për më shumë se disa ditë ose përkeqësohen, është e rëndësishme të konsultoheni me mjekun. Diagnoza zakonisht bëhet përmes një kombinimi të analizave të gjakut, testimit për H. pylori, ekzaminimeve të jashtëqitjes dhe, në raste më komplekse, me gastroskopi.
Strategjitë e trajtimit dhe kujdesi ushqimor
Trajtimi varet nga shkaku themelor i inflamacionit. Kur identifikohet prania e H. pylori, përdoret një kombinim i antibiotikëve dhe inhibitorëve të pompës protonike për të eliminuar infeksionin dhe për të lehtësuar dhimbjen. Në rastet kur shkaku është përdorimi i barnave të dëmshme për stomakun, ndërprerja ose zëvendësimi i tyre mund të përmirësojë ndjeshëm simptomat.
Këshillohet shmangia e ushqimeve që irritojnë mukozën e stomakut, si ato shumë pikante, të yndyrshme, të skuqura dhe të përpunuara. Rekomandohet gjithashtu ndarja e vakteve në porcione të vogla, ngrënia në orare të rregullta dhe përtypja e mirë e ushqimit. Konsumimi i ujit në sasi të mjaftueshme, çajrave qetësues dhe shmangia e pijeve me kafeinë apo alkool janë masa mbështetëse të dobishme.
Parandalimi dhe kujdesi afatgjatë
Për të parandaluar këtë çrregullim, një stil jetese i shëndetshëm është thelbësor. Kjo përfshin një dietë të ekuilibruar, shmangie të stresit kronik, mosabuzim me ilaçet pa përshkrim, dhe kujdes të veçantë për higjienën personale dhe të ushqimit, me qëllim minimizimin e rrezikut për infeksione bakteriale.
Gjithashtu, personat me histori familjare të sëmundjeve të stomakut ose me simptoma të përsëritura duhet të bëjnë kontrolle periodike, në mënyrë që të kapin dhe trajtojnë hershëm çdo shenjë të zhvillimit të problemeve më serioze.
Njohja me shenjat paralajmëruese dhe reagimi i menjëhershëm me masa parandaluese e terapeutike mund të ndihmojë në mbajtjen nën kontroll të kësaj sëmundjeje të përhapur.