Gjergj Fishta Biografia

  • Facebook
  • X
  • X

Gjergj Fishta ka lindur më 23 tetor 1871 në fshatin Fishtë të Zadrimës, në rrethin e Lezhës. Emri i tij i lindjes ishte Zef Ndoka. Në moshë të vogël, u dërgua në seminarin françeskan në Shkodër, ku shfaqi prirje të jashtëzakonshme për letërsinë, filozofinë dhe gjuhët klasike. Kjo periudhë do të ishte themeli i një formimi të gjerë kulturor e intelektual që do ta shoqëronte gjatë gjithë jetës. Më vonë, vijoi studimet në Bosnjë, ku mori mësime të thelluara në teologji, latinisht, gjermanisht, sllavisht dhe italisht.

Pas përfundimit të studimeve, u shugurua prift françeskan dhe mori emrin që më vonë do të mbetej i njohur në të gjithë botën shqiptare. Veprimtaria e tij fetare dhe arsimore u zhvillua në qytetin e Shkodrës, ku për vite të tëra shërbeu si pedagog dhe drejtues i shkollës françeskane. Ishte pikërisht në këtë periudhë kur ai nisi të angazhohej në jetën kulturore dhe kombëtare të vendit, duke kontribuar me shkrime në disa botime të kohës dhe duke përkthyer vepra të autorëve të njohur botërorë.

Në vitin 1908 mori pjesë në Kongresin e Manastirit, ku pati një rol të rëndësishëm në përzgjedhjen dhe standardizimin e alfabetit të gjuhës shqipe. Kontributi i tij në këtë ngjarje historike ishte vendimtar, pasi ai jo vetëm që ishte një ndër drejtuesit e komisionit përzgjedhës, por gjithashtu ishte një nga zërat më të fuqishëm për bashkimin e shqiptarëve përmes një gjuhe të përbashkët të shkruar. Që nga ajo kohë, ai u bë një nga figurat kryesore të Rilindjes Kombëtare dhe një mbrojtës i zjarrtë i identitetit kombëtar shqiptar.

Në fushën letrare, emri i tij lidhet ngushtë me veprën më të madhe të letërsisë shqiptare të periudhës klasike, poemën epike “Lahuta e Malcís”. Kjo vepër përmbledh 30 këngë dhe mbi 17,000 vargje, duke trajtuar tematika të rëndësishme për historinë e shqiptarëve, që nga periudha otomane, luftërat për mbrojtjen e trojeve dhe përpjekjet për identitet kombëtar. Me një gjuhë të pasur, figurative dhe plot ritëm, poezia e tij përcolli vlera të thella morale, etike dhe atdhetare.

Përveç “Lahutës”, ai ka botuar edhe vepra të tjera të rëndësishme si “Mrizi i Zanave”, një përmbledhje me poezi lirike, si dhe vepra satirike si “Anzat e Parnasit”, ku kritikon ashpër realitetet politike, kulturore dhe morale të kohës. Në to, shfaqet si një autor që nuk ngurron të trajtojë edhe temat më të ndjeshme me ironi të hollë dhe stil të mprehtë. Ai ishte mjeshtër i vargut, por edhe një gjuhëtar i kujdesshëm që shprehej me një shqipe të pasur, të gjallë dhe të pastër.

Përveçse letrar, ai ishte i angazhuar edhe në politikë. Pas shpalljes së pavarësisë, mori pjesë në disa delegacione që përfaqësuan Shqipërinë në konferenca ndërkombëtare dhe për një kohë të shkurtër mbajti edhe funksione parlamentare. Në vitin 1939, u pranua si anëtar i Akademisë së Italisë, një nder i madh për një shqiptar në atë kohë. Ky nderim dëshmoi ndikimin që kishte fituar jo vetëm në hapësirat shqiptare, por edhe në rrafshin evropian si figurë kulturore dhe intelektuale.

Vdekja e tij më 30 dhjetor 1940 në Shkodër u prit me dhimbje nga i gjithë populli. Ceremonia e varrimit ishte madhështore dhe e përcjellë me nderime të veçanta. Megjithatë, pas ardhjes në pushtet të regjimit komunist, figura e tij u ndalua, veprat u censuruan dhe ai u përjashtua nga historia zyrtare për dekada me radhë. Vetëm pas vitit 1990, personaliteti i tij u rivlerësua siç e meritonte, ndërsa veprat iu kthyen lexuesit shqiptar.

Gjergj Fishta është pa dyshim një ndër figurat më madhore të kulturës dhe historisë shqiptare. Ai përfaqëson lidhjen mes shpirtit kombëtar dhe shprehjes artistike, mes përkushtimit fetar dhe misionit arsimor, mes gjuhës së bukur dhe përmbajtjes së thellë. Përmes veprës së tij, ai i dha gjuhës shqipe një dimension të ri poetik, e vendosi në rangun e gjuhëve të zhvilluara dhe e ktheu në një mjet të fuqishëm për ndërtimin e vetëdijes kombëtare. Trashëgimia që ka lënë pas vazhdon të ndikojë në mendimin kulturor dhe letrar të shqiptarëve, duke mbetur një burim frymëzimi për brezat e ardhshëm.

Ndalohet rreptësisht ripublikimi i këtij artikulli, në përputhje me nenin 80 të Ligjit nr. 35/2016 për të Drejtën e Autorit.