Gjon Buzuku lindi në vitin 1499 në fshatin Ljarje të Krajës, një zonë që sot ndodhet në Mal të Zi, por historikisht e banuar nga shqiptarët. Prind i tij ishte Bdek, ose Benedikt Buzuku, siç përmendet në pasthënien e veprës së tij, dhe megjithëse mungojnë dokumente të tjera arkivore, mendohet se ai i përkiste një familjeje të lidhur ngushtë me Kishën Katolike. Për jetën e tij të hershme dimë pak, por disa studime sugjerojnë se ai shërbeu si prift katolik në dioqeza të Shqipërisë së veriut, ndoshta pranë Shkodrës, ose në shërbim të institucioneve kishtare në Venedik.
Veprimi më i rëndësishëm i këtij kleriku ishte botimi i Mesharit, libri i parë i njohur i shkruar në gjuhën shqipe. Ai e nisi përkthimin dhe përgatitjen e këtij libri më 20 mars 1554 dhe e përfundoi më 5 janar 1555. Meshari përmbante 110 fletë, pra 220 faqe, por kopja e vetme e mbijetuar, që sot ruhet në Bibliotekën Apostolike të Vatikanit, ka vetëm 94 fletë, pra 188 faqe, pasi i mungojnë faqet e para, titulli dhe të dhënat e botimit. Ky libër është i ndërtuar si një vepër liturgjike dhe përmban shërbesat kryesore të kishës, meshën për festat më të rëndësishme, pjesë nga Ungjijtë e Dhiatës së Re dhe të Vjetër, Psalme, Litanitë e Shenjtorëve, katekizmin dhe lutje të ndryshme.
Gjuha e përdorur është dialekti geg i shekullit XVI, i shkruar me alfabet latin të modifikuar, dhe përmban rreth 1500 fjalë të ndryshme. Stili i qëndrueshëm ortografik tregon se ka ekzistuar një traditë e mëhershme shkrimi në shqip, e cila ndoshta humbi për shkak të kushteve historike të kohës. Përmes Mesharit, autori dëshironte të lehtësonte pjesëmarrjen e besimtarëve shqiptarë në shërbesat fetare, duke u dhënë mundësinë të kuptonin më mirë mesazhin e shenjtë në gjuhën e tyre amtare. Në fund të librit ai shkruan se kishte dëshirë të ndriçonte mendjen e atyre që dinë të lexojnë, që të kuptojnë më mirë madhështinë e Zotit.
Vlera e kësaj vepre është e jashtëzakonshme si për gjuhën, ashtu edhe për kulturën shqiptare. Meshari përbën një dëshmi të gjallë të zhvillimit të shqipes së shkruar dhe të përpjekjeve për ta përdorur atë në jetën shpirtërore të popullit. Ai është një monument historik që tregon se edhe në kohë pushtimi osman, kishte intelektualë që punonin për ruajtjen e identitetit kulturor. Studiues të rëndësishëm të gjuhës shqipe, si Eqrem Çabej dhe të tjerë, e kanë trajtuar këtë vepër si një gur themeli në historinë e letrave shqiptare.
Pas botimit në vitin 1555, libri mbeti i panjohur për më shumë se dy shekuj. Vetëm në vitin 1740 ai u zbulua rastësisht nga Arqipeshkvi Gjon Nikollë Kazazi, i cili raportoi ekzistencën e tij në një seminar në Palermo. Më pas, në shekullin XX, studiues të huaj dhe shqiptarë si Gustav Meyer, Norbert Jokl dhe Paolo Schirò e analizuan në detaje duke nxjerrë në pah rëndësinë e tij gjuhësore dhe historike. Ekzistenca e vetëm një kopjeje të vetme e bën Mesharin një relike të pazëvendësueshme për kulturën shqiptare.
Gjuha e thjeshtë dhe e kuptueshme që autori zgjodhi tregon qartë se ai synonte që fjala e shenjtë të ishte e afërt me njerëzit e thjeshtë. Ky veprim përfaqëson një hap të rrallë në Evropën e shekullit XVI, kur liturgjia zhvillohej zakonisht në latinisht. Sot, figura e këtij prifti mbetet simbol i lindjes së gjuhës së shkruar shqipe dhe i emancipimit kulturor. Gjon Buzuku njihet si themeluesi i letërsisë së botuar në gjuhën amtare, një figurë që ka lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë kombëtare.