Hipotensioni është një gjendje mjekësore që karakterizohet nga nivele më të ulëta se normalja të presionit të gjakut në arterie. Edhe pse shpeshherë konsiderohet më pak i rrezikshëm se hipertensioni, në disa raste hipotensioni mund të shkaktojë simptoma të pakëndshme dhe të ndikojë negativisht në furnizimin e qelizave me oksigjen. Hipotensioni mund të jetë kalimtar dhe i padëmshëm për shumë individë, por kur shoqërohet me shenja si marramendje, të fikët apo lodhje e vazhdueshme, kërkon vëmendje mjekësore.
Si matet presioni i gjakut dhe kur quhet i ulët?
Presioni i gjakut përbëhet nga dy vlera: presioni sistolik (kur zemra kontraktohet dhe pompon gjak) dhe presioni diastolik (kur zemra relaksohet ndërmjet rrahjeve). Vlerat standarde konsiderohen rreth 120/80 mmHg. Kur presioni bie nën 90/60 mmHg, atëherë kemi të bëjmë me hipotension. Ky nivel mund të mos shkaktojë shqetësime te disa persona, veçanërisht sportistët ose të rinjtë e shëndetshëm, por në raste të tjera, mund të jetë sinjal i një problemi themelor.
Shkaqet kryesore të presionit të ulët të gjakut
Hipotensioni mund të ketë origjinë nga një sërë faktorësh. Një nga shkaqet më të zakonshme është dehidratimi, kur trupi humb më shumë lëngje sesa merr, duke zvogëluar vëllimin e gjakut. Gjithashtu, humbjet e mëdha të gjakut nga trauma, operacione apo hemorragji të brendshme mund të çojnë në rënie të menjëhershme të presionit.
Një tjetër shkak është funksionimi joefikas i zemrës, si në rastin e ritmeve jonormale (aritmitë) apo pamjaftueshmërisë kardiake. Sëmundjet endokrine, si problemi me gjëndrën tiroide ose insuficienca adrenalale, mund të ndikojnë në presionin e gjakut gjithashtu.
Përdorimi i disa ilaçeve si diuretikët, betabllokuesit ose antidepresivët mund të kenë si efekt anësor uljen e presionit të gjakut. Në raste të tjera, hipotensioni ortostatik ndodh kur një person ngrihet në këmbë shpejt pas qëndrimit ulur apo shtrirë, dhe trupi nuk arrin të kompensojë menjëherë për ndryshimin e pozicionit.
Simptomat e zakonshme
Shumica e njerëzve me presion të ulët nuk kanë simptoma, por kur ato shfaqen, zakonisht përfshijnë:
- Marramendje ose ndjesi të fikëti
- Pamje e turbullt ose e zbehur
- Lodhje e vazhdueshme
- Frymëmarrje e cekët ose e shpejtë
- Rrahje të shpejta ose të parregullta të zemrës
- Të përziera ose të vjella
- Ftohtësi në duar dhe këmbë
Këto simptoma janë tregues se trupi nuk po merr sasinë e duhur të oksigjenit përmes qarkullimit të gjakut.
Llojet e hipotensionit
Ka disa forma të kësaj gjendjeje, varësisht nga shkaku dhe konteksti në të cilin ndodh:
- Hipotensioni ortostatik: Shfaqet gjatë ndërrimit të pozicionit trupor, veçanërisht kur ngrihesh shpejt.
- Hipotensioni postprandial: Ndodh pas ngrënies, kur qarkullimi i gjakut fokusohet në traktin tretës dhe bie në pjesët e tjera të trupit.
- Hipotensioni nervor-vagal: Lidhur me aktivitetin e tepruar të sistemit nervor vagus, zakonisht në situata stresi, frike ose qëndrimi të zgjatur në këmbë.
- Hipotensioni i rëndë akut: Mund të jetë pasojë e shokut septik, anafilaksisë apo traumave të rënda dhe kërkon ndërhyrje të menjëhershme.
Diagnoza dhe trajtimi
Diagnoza bazohet në matjen e përsëritur të presionit të gjakut në pozicione të ndryshme (shtrirë, ulur, në këmbë), si dhe në analizat e gjakut, testet e zemrës ose ekzaminime të tjera sipas simptomave të pacientit. Mjeku mund të rekomandojë edhe monitorim të përditshëm për të kuptuar modelin e rënies së presionit.
Trajtimi i hipotensionit varet nga shkaku. Nëse është i lehtë dhe pa simptoma, nuk kërkon ndërhyrje. Në raste të tjera, mund të përfshijë:
- Rritjen e konsumit të lëngjeve
- Shtimin e kripës në dietë (nën mbikëqyrje mjekësore)
- Veshjen e çorapeve të kompresimit për të përmirësuar qarkullimin
- Ndryshimin ose rregullimin e dozës së ilaçeve ekzistuese
- Ushtrime fizike të moderuara për të rritur tonin vaskular
Në forma më të rënda, kërkohet trajtim spitalor dhe administrim i lëngjeve intravenoze apo barnave që rrisin presionin arterial.