Kanceri i kockave është një lloj i rrallë i kancerit që fillon në indet e eshtrave dhe prek zakonisht individët e rinj, adoleshentët dhe të rriturit e rinj, por mund të shfaqet në çdo moshë. Kjo sëmundje zhvillohet kur qelizat kancerogjene formohen në strukturën e kockës dhe fillojnë të shumohen në mënyrë të pakontrolluar. Kanceri i kockave mund të jetë primar – kur fillon direkt në kockë – ose sekondar, kur përhapet në kocka nga një kancer tjetër i trupit.
Llojet kryesore të kancerit të kockave
Ekzistojnë disa forma të këtij lloji kanceri, secila me karakteristika dhe sjellje të ndryshme biologjike. Më të shpeshtat janë:
- Osteosarkoma: Shfaqet më shpesh tek të rinjtë dhe zakonisht prek kockat e gjata si ato të këmbëve ose krahëve. Ky lloj kanceri zhvillohet në qelizat që krijojnë kockën e re.
- Sarcoma Ewing: Zakonisht ndodh tek fëmijët dhe të rinjtë. Ky tumor mund të fillojë në kockë por gjithashtu në indet e buta përreth saj.
- Kondrosarkoma: Zhvillohet nga qelizat që prodhojnë kërc dhe është më e zakonshme te të rriturit.
Llojet e tjera përfshijnë fibrosarkomën dhe kancerin qelizor të gjigantëve të kockës, të cilët janë më të rrallë dhe shpesh më pak agresivë.
Shkaqet dhe faktorët e rrezikut
Shkaqet e sakta të zhvillimit të kësaj sëmundjeje nuk janë gjithmonë të qarta, por disa faktorë rrisin mundësinë e paraqitjes së saj. Ndër më kryesorët përmenden:
- Mutacionet gjenetike të trashëguara, si sindroma Li-Fraumeni ose sëmundja e Paget-it të kockave.
- Ekspozimi ndaj rrezatimeve në trajtime të mëparshme të kancerit.
- Histori familjare me forma të tjera të kancerit ose sëmundje kockore të trashëguara.
- Disa çrregullime të sistemit imunitar mund të ndikojnë në zhvillimin e qelizave jonormale në eshtra.
Shenjat dhe simptomat
Simptomat varen nga lokalizimi dhe madhësia e tumorit, por më të zakonshmet janë:
- Dhimbje të vazhdueshme në kockën e prekur, që përkeqësohen gjatë natës ose pas aktivitetit fizik.
- Ënjtje ose skuqje në zonën ku ndodhet tumori.
- Lodhje e përgjithshme dhe humbje peshe të pashpjegueshme.
- Fraktura të shpeshta ose pa shkak të dukshëm, për shkak të dobësimit të strukturës së kockës.
- Temperaturë ose ndjesi shqetësuese në pjesët e prekura nga tumori.
Nëse këto simptoma vazhdojnë për një kohë të gjatë, është e rëndësishme që të kërkohet vlerësim mjekësor.
Metodat diagnostike
Diagnoza e kancerit të kockave përfshin disa ekzaminime që ndihmojnë në identifikimin dhe klasifikimin e sëmundjes. Këto përfshijnë:
- Radiografia e zakonshme (X-ray): Shfaq ndryshime të strukturës së kockës dhe shenja të mundshme të tumorit.
- MRI dhe CT scan: Jepin pamje më të detajuara të zonës së prekur dhe ndihmojnë në vlerësimin e përhapjes së tumorit.
- Biopsia: Kryhet për të marrë një mostër indi për analizë mikroskopike dhe për të përcaktuar nëse qelizat janë kancerogjene dhe çfarë tipi janë.
Në disa raste, mund të nevojitet edhe skanimi me izotop për të vlerësuar nëse kanceri është përhapur në pjesë të tjera të skeletit.
Trajtimi i kancerit të kockave
Zgjedhja e trajtimit varet nga tipi i tumorit, vendndodhja, përmasat, shkalla e përhapjes dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore e pacientit. Trajtimet më të zakonshme përfshijnë:
- Kirurgjia: Zakonisht konsiston në heqjen e tumorit dhe një pjese të indeve përreth. Në disa raste mund të jetë e nevojshme amputimi i gjymtyrës, por kjo shmanget sa herë që është e mundur.
- Kimioterapia: Aplikohet zakonisht për osteosarkomën dhe sarkomën Ewing, përpara ose pas ndërhyrjes kirurgjikale.
- Radioterapia: Përdoret për të shkatërruar qelizat e mbetura pas operacionit ose kur kirurgia nuk është e mundur.
Kanceri i kockave është një sfidë e madhe, por me diagnostikim të hershëm dhe trajtim të përshtatshëm, shumë pacientë mund të arrijnë një shërim të plotë ose kontroll afatgjatë të sëmundjes. Monitorimi i rregullt pas trajtimit është i nevojshëm për të zbuluar ndonjë rikthim të mundshëm dhe për të menaxhuar efektet anësore të trajtimit.