Kanceri i veshkave është një formë malinje e tumorit që zhvillohet në indet e veshkës, organet që luajnë një rol jetësor në filtrimin e gjakut dhe nxjerrjen e mbetjeve nëpërmjet urinës. Ky lloj kanceri mund të përparojë në mënyrë të ngadaltë ose të shpejtë, në varësi të tipit dhe fazës së zbulimit. Kanceri i veshkave prek zakonisht një nga dy veshkat, por në raste të rralla mund të preken të dyja. Ai është më i përhapur tek meshkujt sesa tek femrat dhe rreziku rritet me kalimin e moshës, sidomos pas të 50-tave.
Llojet më të zakonshme të këtij kanceri
Lloji më i shpeshtë është karcinoma qelizore renale (renal cell carcinoma), që përbën mbi 80% të rasteve. Kjo formë kanceri fillon në qelizat që mbulojnë tubat e vegjël brenda veshkës, të cilat ndihmojnë në filtrimin e mbetjeve. Përveç kësaj, ekzistojnë edhe tipe më të rralla si karcinoma uroteliale (që prek pjesën e traktit urinar në afërsi të veshkës) dhe tumori Wilms, i cili prek kryesisht fëmijët.
Faktorët e rrezikut
Ekzistojnë disa faktorë që mund të rrisin gjasat për zhvillimin e kancerit të veshkave:
- Pirja e duhanit, që dyfishon rrezikun.
- Obeziteti, i cili ndikon në çekuilibrin hormonal dhe metabolik.
- Presioni i lartë i gjakut, një faktor i zakonshëm shëndetësor që lidhet me veshkat.
- Historia familjare, nëse dikush në familje ka pasur këtë lloj kanceri.
- Ekspozimi ndaj kimikateve të caktuara, si tretës industrialë ose produkte me kadmium.
- Disa sëmundje të trashëguara, si sindroma von Hippel-Lindau.
Simptomat e zakonshme
Në fazat e hershme, kanceri i veshkave mund të mos japë simptoma të dukshme, por ndërsa sëmundja përparon, mund të shfaqen këto shenja:
- Gjurmë gjaku në urinë (hematuri), shpesh pa dhimbje.
- Dhimbje të vazhdueshme në anën e pasme ose barkun e sipërm.
- Një masë ose fryrje e ndjeshme në anën e veshkës.
- Humbje e pashpjegueshme peshe.
- Lodhje e vazhdueshme dhe mungesë oreksi.
- Temperaturë që vjen dhe largohet pa ndonjë shkak të qartë.
Në disa raste, kanceri mund të zbulohet rastësisht gjatë një ekografie ose tomografie për një problem tjetër shëndetësor.
Diagnostikimi dhe teknologjitë moderne
Procesi i diagnostikimit përfshin një kombinim testesh imazherike dhe analizash laboratorike. Fillimisht, përdoret ekografia abdominale për të identifikuar ndonjë masë në veshkë. Nëse vërehet diçka e pazakontë, rekomandohet tomografia e kompjuterizuar (CT) ose rezonanca magnetike (MRI) për të përftuar pamje më të detajuara të tumorit dhe përhapjes së tij. Për të konfirmuar diagnozën, shpesh bëhet biopsi, ku merret një mostër indi nga masa për t’u analizuar në laborator.
Analizat e gjakut dhe urinës ndihmojnë në vlerësimin e funksionit të veshkave dhe në zbulimin e ndryshimeve biokimike që lidhen me kancerin.
Mundësitë e trajtimit
Trajtimi i kancerit të veshkave varet nga faza në të cilën zbulohet sëmundja, përhapja e saj dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore e pacientit. Metodat kryesore përfshijnë:
- Kirurgjia, që është forma më e zakonshme e trajtimit. Mund të kryhet heqja e të gjithë veshkës (nefrektomia totale) ose vetëm e një pjese të saj (nefrektomia e pjesshme).
- Terapia me ilaçe targetuese, që ndikon në molekulat specifike të përfshira në rritjen e tumorit.
- Imunoterapia, që përdor sistemin imunitar për të luftuar qelizat kancerogjene.
- Radioterapia, më pak e përdorur për këtë lloj kanceri, por mund të ndihmojë në lehtësimin e simptomave tek pacientët me përhapje të avancuar.
- Kimioterapia, përdoret rrallë për kancerin e veshkave pasi zakonisht është më rezistent ndaj kësaj metode.
Në raste kur kanceri është zbuluar herët, trajtimi kirurgjikal ka rezultate shumë pozitive dhe shanset për mbijetesë janë të larta.
Ndjekja pas trajtimit dhe mbrojtja
Pas trajtimit, pacientët duhet të monitorohen rregullisht për rikthim të mundshëm të sëmundjes, përmes kontrolleve periodike dhe analizave. Ndryshimet në stilin e jetesës, si ndalimi i duhanit, ushqimi i shëndetshëm dhe mbajtja e një peshe normale trupore, janë thelbësore për të parandaluar përsëritjen ose zhvillimin e kancereve të tjera.
Kanceri i veshkave, megjithëse serioz, është i trajtueshëm nëse zbulohet në kohë. Rritja e ndërgjegjësimit për simptomat dhe kryerja e kontrolleve të rregullta mjekësore mund të bëjnë një ndryshim të madh në jetën e pacientëve.