Keratoconus është një sëmundje progresive e syrit që ndikon në formën dhe strukturën e kornesë, pjesës transparente të përparme të syrit që ndihmon në përqendrimin e dritës në retinë. Në rastin e këtij çrregullimi, kornelja humbet formën e saj natyrale sferike dhe fillon të hollohet dhe të zgjatet në formë konike. Ky deformim çon në turbullim të shikimit dhe ndjeshmëri të lartë ndaj dritës. Keratoconus prek zakonisht të dy sytë, megjithëse në forma dhe shkallë të ndryshme, dhe shpesh diagnostikohet në adoleshencë ose në moshë të re.
Shkaqet dhe faktorët e rrezikut
Shkaku i saktë i keratoconus nuk është plotësisht i kuptuar, por besohet se një kombinim i faktorëve gjenetikë dhe mjedisorë kontribuojnë në zhvillimin e tij. Rreth 10–20% e personave me keratoconus kanë histori familjare të sëmundjes. Fërkimi i shpeshtë dhe i fortë i syve është gjithashtu një faktor i njohur rreziku, sidomos te individët që vuajnë nga alergjitë ose dermatiti atopik.
Gjendje të tjera që lidhen me rrezik më të lartë për këtë sëmundje përfshijnë sindromën Down, sindromën Marfan dhe disa çrregullime të indit lidhor. Përveç kësaj, studimet tregojnë se ekzistojnë ndryshime në përbërjen biokimike të kornesë tek personat me keratoconus, përfshirë dobësim të kolagjenit, që ndihmon në mbajtjen e formës së saj të qëndrueshme.
Simptomat dhe ecuria e sëmundjes
Simptomat e keratoconus zakonisht fillojnë me turbullim të lehtë të shikimit dhe ndjeshmëri ndaj dritës, por me kalimin e kohës ato përkeqësohen. Shenjat më të zakonshme përfshijnë:
- Vështirësi për të parë qartë, sidomos natën
- Dëmtime të përqendrimit vizual dhe deformim të imazhit
- Ndryshime të shpeshta të recetës për syzet
- Shikim i shtrembëruar apo me hije (diplopi monokulare)
Keratoconus përparon me ritme të ndryshme nga personi në person. Në disa raste, ai stabilizohet pas disa vitesh, ndërsa në raste të tjera, përparon shpejt dhe kërkon ndërhyrje të specializuar.
Diagnostikimi
Diagnostikimi i keratoconus bëhet përmes një sërë testesh oftalmologjike që matin formën, trashësinë dhe strukturën e kornesë. Tomografia korneale dhe topografia janë metodat më të avancuara për zbulimin dhe vlerësimin e ndryshimeve në formën e kornesë. Në fazat fillestare, sëmundja mund të ngatërrohet me miopinë ose astigmatizmin, prandaj kontrolli i specializuar është jetik.
Trajtimi
Trajtimi i keratoconus varet nga faza e sëmundjes. Në rastet e lehta, përdorimi i syzeve ose lenteve të buta mund të ndihmojë në përmirësimin e shikimit. Kur sëmundja përparon, rekomandohen lente të ngurta gaz-permeabile ose lente sklerale që ndihmojnë në ruajtjen e formës së rregullt të kornesë.
Një ndër trajtimet moderne për ndalimin e përparimit të sëmundjes është cross-linking korneal, një procedurë që forcon kolagjenin në kornesë dhe parandalon hollimin e mëtejshëm të saj. Në rastet më të rënda, kur kornelja është shumë e dëmtuar, nevojitet transplant korneal për të rikthyer shikimin.
Rëndësia e diagnostikimit të hershëm
Zbulimi i hershëm i keratoconus është thelbësor për të ndalur progresin dhe për të shmangur dëmtimet e pakthyeshme në shikim. Personat me histori familjare të sëmundjes apo me simptoma të dyshimta duhet të kryejnë kontrolle të rregullta oftalmologjike. Ndërhyrjet në fazat e hershme ofrojnë rezultate më të mira dhe shmangin nevojën për ndërhyrje më të rënda në të ardhmen.
Keratoconus nuk është një sëmundje që mund të shërohet plotësisht, por me trajtim të duhur dhe monitorim të vazhdueshëm, shumica e pacientëve mund të ruajnë një cilësi të mirë të shikimit dhe të jetës.