Koliti alergjik është një formë inflamatore e zorrës së trashë që ndodh si pasojë e një reagimi alergjik ndaj disa substancave të pranishme në ushqim apo në mjedis. Ai shfaqet më shpesh në foshnje dhe fëmijë të vegjël, por mund të prekë edhe të rriturit, sidomos nëse ekziston një histori alergjish të tjera si dermatiti atopik apo astma. Koliti alergjik është përgjithësisht i padëmshëm dhe kalimtar, por në disa raste mund të shkaktojë shqetësime të konsiderueshme në përditshmëri. Ai lidhet kryesisht me ndjeshmëri ndaj proteinave të qumështit të lopës, vezëve, sojës ose produkteve të tjera ushqimore.
Shkaqet dhe faktorët e rrezikut
Shkaku kryesor i kolitit alergjik është reagimi i sistemit imunitar ndaj një alergeni të perceptuar si i dëmshëm, edhe pse ai në të vërtetë nuk është. Kjo shkakton një përgjigje inflamatore në mukozën e zorrës së trashë. Tek foshnjat, shkaktari më i zakonshëm është proteina e qumështit të lopës, sidomos nëse fëmija ushqehet me formulë që përmban këtë përbërës. Edhe foshnjat që ushqehen me gji mund të zhvillojnë simptoma nëse nëna konsumon produkte që përmbajnë alergene të njohura.
Faktorët që rrisin rrezikun për këtë gjendje përfshijnë:
- Histori familjare me alergji ushqimore
- Sëmundje të tjera alergjike (ekzema, astma)
- Ushqyerja me formulë të bazuar në proteina shtazore
- Ekspozimi i hershëm ndaj disa alergeneve
Simptomat
Simptomat e kolitit alergjik ndryshojnë në varësi të moshës dhe shkallës së ndjeshmërisë ndaj alergjenit. Tek foshnjat, shenjat më të zakonshme janë:
- Jashtëqitje me gjurmë gjaku ose mukusi
- Diarre ose kapsllëk
- Fryrje barku dhe gazra
- Kolika (qarje të vazhdueshme dhe shqetësim)
- Vjellje të herëpashershme
- Mungesë oreksi dhe humbje peshe
Tek fëmijët më të mëdhenj dhe të rriturit, simptomat mund të përfshijnë dhimbje barku pas ngrënies, ndjesi diskomforti, ngërçe, si dhe probleme me zbrazjen e zorrëve.
Diagnostikimi
Diagnostikimi i kolitit alergjik zakonisht bazohet në vlerësimin klinik, analizat laboratorike dhe përjashtimin e sëmundjeve të tjera inflamatore ose infektive të zorrëve. Mjeku mund të kërkojë:
- Analiza të jashtëqitjes për të zbuluar praninë e gjakut ose eozinofileve (qeliza imune që rriten në alergji)
- Teste të gjakut për të vlerësuar praninë e shenjave të inflamacionit dhe alergjisë
- Ndryshim në dietë për të parë nëse simptomat përmirësohen pas heqjes së një alergeni të mundshëm
- Kolonoskopi me biopsi në raste të rralla dhe të zgjatura për të vlerësuar ndryshimet në mukozën e zorrës
Trajtimi
Trajtimi i kolitit alergjik bazohet kryesisht në identifikimin dhe shmangien e substancës që shkakton reaksionin alergjik. Tek foshnjat, mund të rekomandohet kalimi në një formulë hipoalergjike të bazuar në proteina të ndara (hidrolizate) ose formulë me bazë aminoacidesh. Nëse fëmija ushqehet me gji, nënës mund t’i kërkohet të heqë nga dieta e saj qumështin e lopës ose produkte të tjera të dyshuara.
Tek të rriturit, rekomandohet ndjekja e një diete eliminimi për të identifikuar alergjenët dhe përjashtimi i tyre nga ushqimi. Në disa raste, mjeku mund të përshkruajë ilaçe për të kontrolluar inflamacionin dhe simptomat, si antihistaminikë apo kortikosteroide në raste më të rënda.
Parandalimi dhe prognoza
Koliti alergjik zakonisht ka një prognozë të mirë. Tek shumica e foshnjave, gjendja përmirësohet ndjeshëm me rritjen dhe toleranca ndaj ushqimeve të mëparshme problematike zhvillohet gradualisht deri në moshën 2–3 vjeç. Në të rritur, shmangia e ushqimeve shkaktare dhe ndjekja e një stili jetese të kujdesshëm ndihmon në parandalimin e rikthimeve.
Roli i një mjeku specialist dhe një dietologu është i rëndësishëm në udhëzimin për menaxhimin e kolitit alergjik dhe sigurimin e një ushqyerje të shëndetshme, sidomos tek fëmijët në rritje. Kujdesi i vazhdueshëm dhe vëmendja ndaj sinjaleve të trupit janë kyçe për kontrollin efektiv të kësaj gjendjeje.