Planetët e sistemit tonë diellor dhe veçoritë e tyre

  • Facebook
  • X
  • X

Planetet që përbëjnë sistemin tonë diellor janë trupa të ndryshëm qiellorë që rrotullohen rreth Diellit dhe përbëjnë një pjesë themelore të strukturës së përgjithshme që ne njohim si Sistemi Diellor. Këta trupa dallohen për nga madhësia, përbërja, pozicioni në raport me Diellin dhe karakteristika të tjera fizike që ndikojnë drejtpërdrejt në kushtet që ato ofrojnë. Që nga toka e ngurtë e Marsit, deri te retë e dendura të Jupiterit, ata paraqesin një larmi të madhe që vazhdon të jetë objekt studimi dhe kurioziteti.

Mërkuri

Mërkuri është planeti më i afërt me Diellin dhe njëkohësisht më i vogli në sistem. Sipërfaqja e tij është e mbuluar me kratere dhe temperaturat ndryshojnë ndjeshëm nga dita në natë, duke arritur deri në 430°C gjatë ditës dhe duke rënë nën -180°C natën. Nuk ka atmosferë të dendur dhe as hënë.

Venusi

Venusi, i njohur edhe si “ylli i mëngjesit”, ka një atmosferë shumë të trashë dhe përbëhet kryesisht nga dioksid karboni. Ka një efekt serrë ekstrem, që çon temperaturat në sipërfaqe deri në 470°C, duke e bërë atë më të nxehtë se vetë Mërkuri, edhe pse është më larg Diellit. Rrotullimi i tij është shumë i ngadaltë dhe në drejtim të kundërt nga shumica e planetëve të tjerë.

Toka

Toka është i vetmi planet i njohur që përmban jetë. Ka një atmosferë të pasur me oksigjen dhe një sasi të bollshme uji në gjendje të lëngshme. Një nga karakteristikat e veçanta të saj është fusha magnetike, e cila mbron sipërfaqen nga rrezatimi diellor. Hëna është i vetmi trup natyror që rrotullohet rreth Tokës dhe ndikon në ciklet bregdetare.

Marsi

Mars njihet si “planeti i kuq” për shkak të ngjyrës së sipërfaqes së tij, që vjen nga përmbajtja e oksidit të hekurit. Ka male, lugina dhe dëshmi për prani të ujit në të kaluarën. Atmosfera është e hollë dhe përbëhet kryesisht nga dioksid karboni. Ai ka dy hëna të vogla: Phobos dhe Deimos.

Jupiteri

Jupiteri është planeti më i madh në sistemin tonë dhe përbëhet kryesisht nga gazra si hidrogjeni dhe heliumi. Ka një fushë magnetike shumë të fuqishme dhe stuhia e njohur si “Njolla e Madhe e Kuqe” është aktive prej shekujsh. Ka mbi 90 hëna të njohura, përfshirë katër hënat më të mëdha: Io, Europa, Ganimedi dhe Kalisto.

Saturni

Saturni është i njohur për sistemin e tij spektakolar të unazave, të përbëra nga grimca akulli dhe guri. Si Jupiteri, edhe ky planet është një gjigant gazor. Disa nga hënat e tij si Titani përmbajnë atmosferë dhe liqene metani që ngjallin interes për kërkimin e kushteve të jetës.

Urani

Urani ka një ngjyrë blu të çelët për shkak të pranisë së metanit në atmosferë. Ai rrotullohet në një bosht të anuar pothuajse horizontalisht, gjë që e bën unik në krahasim me planetet e tjerë. Është i mbuluar me shtresa gazi dhe ka një sistem të zbehtë unazash.

Neptuni

Neptuni është planeti më i largët nga Dielli dhe njihet për erërat më të shpejta në sistemin diellor, që mund të arrijnë shpejtësinë e 2,000 km/h. Ngjyra e tij blu është gjithashtu rezultat i pranisë së metanit. Ka disa hëna, ndër të cilat më e madhja është Tritoni, që ka një lëvizje të pazakontë rrotullimi.

Dallimet dhe klasifikimi

Planetet klasifikohen në dy grupe të mëdha: tokësorët dhe gjigantët gazorë. Katër planetët e parë (Mërkuri, Venusi, Toka, Marsi) janë të ngurtë dhe kanë sipërfaqe solide. Katër të tjerët (Jupiteri, Saturni, Urani, Neptuni) janë të mëdhenj dhe përbëhen kryesisht nga gazra dhe lëngje të presionit të lartë. Kjo ndarje bazohet në përbërje, densitet dhe largësi nga Dielli.

Ndalohet rreptësisht ripublikimi i këtij artikulli, në përputhje me nenin 80 të Ligjit nr. 35/2016 për të Drejtën e Autorit.