Viti 1948 shënoi një ngjarje vendimtare në historinë politike të Shqipërisë komuniste: ndërprerjen e marrëdhënieve me Jugosllavinë e udhëhequr nga Josip Broz Tito. Ky çarje ndodhi në kuadër të përplasjes mes Bashkimit Sovjetik dhe Jugosllavisë dhe ndikoi thellësisht në kursin politik, ekonomik dhe diplomatik të Shqipërisë për dekadat që pasuan.
Pas Luftës së Dytë Botërore, Shqipëria e dalë nga rezistenca antifashiste dhe nën drejtimin e Partisë Komuniste, kishte lidhje të ngushta me Jugosllavinë. Këto marrëdhënie ishin fryt i bashkëpunimit gjatë luftës, ku Partia Komuniste Jugosllave kishte ndihmuar në formimin dhe drejtimin e Partisë Komuniste të Shqipërisë. Jugosllavia e shihte Shqipërinë si një aleat të ngushtë dhe potencialisht si pjesë të një bashkimi më të gjerë federativ jugosllav.
Në këtë kuadër, në vitet 1945–1947, Shqipëria u përfshi thellë në një rrjet të integrimit ekonomik dhe ushtarak me Jugosllavinë. Monedha shqiptare u lidh me dinarin jugosllav, banka të përbashkëta u hapën, ndërsa shumë ekspertë dhe këshilltarë jugosllavë morën poste kyçe në administratën shqiptare, përfshirë ushtrinë, arsimin dhe shërbimet sekrete. Në prapaskenë, po përgatitej një bashkim gradual mes dy vendeve, që në fakt do të zvogëlonte ndjeshëm sovranitetin shqiptar.
Megjithatë, marrëdhëniet mes Titos dhe Stalinit filluan të tensionoheshin. Tito kërkonte më shumë autonomi nga Moska dhe refuzonte të nënshtrohej plotësisht ndaj direktivave të Kominternit. Në qershor të vitit 1948, Bashkimi Sovjetik ndërpreu marrëdhëniet me Jugosllavinë dhe e përjashtoi atë nga Byroja Informative Komuniste (Kominform). Kjo përplasje u njoh në histori si “Konflikti Tito–Stalin”.
Në këtë situatë, Shqipëria u vu përballë një zgjedhjeje kritike: të qëndronte me Jugosllavinë, aleatin më të afërt deri në atë kohë, ose të rreshtohej përkrah Bashkimit Sovjetik. Enver Hoxha dhe udhëheqja shqiptare zgjodhën pa hezitim Moskën. Për ta, afrimi me Bashkimin Sovjetik nënkuptonte ruajtjen e sovranitetit kombëtar dhe shmangien e një bashkimi të detyruar me Jugosllavinë.
Në verën e vitit 1948, Shqipëria ndërpreu bashkëpunimin ekonomik dhe ushtarak me Beogradin. Këshilltarët jugosllavë u larguan, marrëveshjet dypalëshe u anuluan dhe në propagandën zyrtare nisi një fushatë e ashpër kundër “titistëve” dhe “revizionistëve jugosllavë”. Enver Hoxha i akuzoi ish-aleatët për tentativa për aneksim, për përpjekje për të kontrolluar ekonominë shqiptare dhe për shkelje të pavarësisë së vendit.
Prishja me Jugosllavinë nuk ishte vetëm një akt diplomatik, por u shndërrua në një pikë kthese për zhvillimet e brendshme në Shqipëri. U zhvillua një fushatë pastrimi brenda Partisë, ku shumë figura të larta që kishin pasur lidhje me jugosllavët u dënuan si tradhtarë dhe u përjashtuan ose u arrestuan. Në këtë kuadër, u godit rëndë figura e Koçi Xoxes, një nga bashkëthemeluesit e Partisë Komuniste dhe një nga njerëzit më të afërt me Titos. Ai u arrestua, u gjykua dhe më pas u ekzekutua si agjent i Beogradit.
Në anën tjetër, Bashkimi Sovjetik e mirëpriti vendimin e Shqipërisë dhe ofroi mbështetje të gjerë ekonomike dhe ushtarake. Shqipëria filloi një proces të thellë të afrimit me Lindjen, ku ndihmat sovjetike, ndërtimi i infrastrukturës dhe bashkëpunimi ideologjik e konsoliduan regjimin e ri. Shqipëria u kthye në një nga aleatët më të devotshëm të Moskës në Evropë.
Kjo periudhë e shënoi përfundimisht shkëputjen e Shqipërisë nga çdo projekt federativ ballkanik dhe i dha trajtë një izolimi të qëllimshëm, që më vonë do të thellohej edhe më shumë me prishjen me Bashkimin Sovjetik dhe më pas me Kinën. Megjithatë, për udhëheqjen komuniste shqiptare, viti 1948 u konsiderua si një moment i “shpëtimit të pavarësisë kombëtare”.