Gjuha është më shumë sesa fjalë të veçuara; ajo përmban mënyra të tëra shprehjeje që mbartin kuptime të thella kulturore. Një shprehje frazeologjike është një grup fjalësh që përdoret së bashku për të shprehur një ide të veçantë, shpesh në mënyrë figurative. Në këtë përmbledhje janë përzgjedhur dhe përkthyer me kujdes 200 shprehje të tilla – gjysma nga trashëgimia gjuhësore e popullit shqiptar dhe gjysma tjetër nga kultura të ndryshme të botës, duke sjellë një pasqyrë të pasur të mënyrës si mendojnë dhe flasin popujt.
Shqiptare
- I ra shkurt dhe qartë – foli troç, pa e zgjatur.
- E mori fjalën në gojë – përmendi dikë shpesh.
- Ia futi kot – tha diçka pa lidhje.
- Hëngri bukë me kripë e zemër – tregoi mikpritje.
- I ra pika – u trondit shumë.
- Ia futi gjumit – fjeti thellë.
- E ka kokën mbi re – është ëndërrimtar.
- Nuk ka lesh në bark – është pa përvojë.
- Rreh ujë në havan – punon kot.
- E lë pa gojë – e mahnit ose e turpëron.
- I ra rrufeja në mëndje – i erdhi një ide e menjëhershme.
- Hapi thesin e llafeve – filloi të flasë shumë.
- E ka gjakun e nxehtë – zemërohet shpejt.
- Flet në hava – flet pa menduar.
- Ka një thes me hall – ka shumë probleme.
- E ngop me lugë bosh – e mashtron me fjalë.
- Nuk i lë gjë mangut – ia kthen njësoj.
- I vuri kapak muhabetit – e mbylli një temë.
- I la duart – hoqi dorë nga një punë.
- E la me gisht në gojë – e zhgënjeu.
- S’i ka në terezi – nuk i duron dot.
- U bë lëmsh – u ngatërrua keq.
- I doli boja – iu zbuluan të vërtetat.
- E la në baltë – e braktisi.
- E ka në maje të gjuhës – është gati për ta thënë.
- I vuri syrin – ka qëllim për diçka.
- Ia bëri kokën lëmsh – e hutoi.
- Foli me zemër në dorë – u shpreh sinqerisht.
- Ka dy faqe – është hipokrit.
- E shikoi shtrembër – e shikoi me dyshim ose mllef.
- Rreh gjoks kot – mburret pa arsye.
- E pa si me rreze – e kuptoi plotësisht.
- Nuk i rri në hije – është aktiv.
- Ka bisht muhabeti – nuk është thënë gjithçka.
- I bëri gropën vetes – dëmtoi veten pa dashje.
- Ka bark për të – duron shumë.
- Ia bën qejfin – i shkon pas.
- Ka gojë helm – flet keq për të tjerët.
- I iku truri – humbi përqendrimin.
- Ka damar humori – është shakaxhi.
- Ia mbylli derën – e përjashtoi.
- E hodhi vallen vetë – mori përsipër pasojat.
- E hëngri sapunin për djathë – u mashtrua.
- Rrin si pula në shi – duket i hutuar.
- U bë mish me thua – u përfshi keq.
- E ka llafin pesë pare – nuk i vlen fjala.
- I erdhi gjaku në kokë – u zemërua.
- Nuk çan kokën – nuk shqetësohet.
- E lidhi me fije të arta – e zbukuroi tej mase.
- Ka gur në zemër – është pa mëshirë.
- Nuk i bie në sy – nuk e vëren.
Nga Bota
- Ka zemër deti – shumë bujar.
- E ka zemrën në vendin e duhur – është i mirë.
- Flet si libri i shenjtë – flet urtë.
- E hodhi nga dritarja – e braktisi krejt.
- Po ecën në litar – është në situatë të rrezikshme.
- Ka sy të shqiponjës – vëren detajet.
- I hodhi një sy – e shikoi shkurt.
- Ka gur në këpucë – diçka e bezdis.
- I dogji ura – nuk la rrugë kthimi.
- Ka hijen pas vetes – ndihet i ndjekur.
- Nuk sheh më larg se hunda e vet – është i ngushtë në mendim.
- Ka ujë në venat e veta – është i ftohtë emocionalisht.
- Hëngri fjalët – nuk i përmbushi premtimet.
- Ka shumë në pjatë – ka shumë punë.
- Është në buzë të greminës – shumë afër një krize.
- Ka një elefant në dhomë – ka një problem të madh që të gjithë e injorojnë.
- I ndezi dritat e kuqe – e paralajmëroi.
- Peshon fjalët – flet me kujdes.
- Fluturon me krahët e vet – ia del vetë.
- Ka gisht në këtë punë – është i përfshirë.
- Është në rrugë pa krye – në një situatë të pashpresë.
- Ka kokën në re – nuk është realist.
- Merr rrugën më të gjatë – zgjedh më të vështirën.
- Është me një këmbë në varr – shumë pranë rrezikut.
- Shikon përtej horizontit – ka vizion.
- E ka trurin si labirint – mendon shumë ndërlikuar.
- Ka një mal me përgjegjësi – është i ngarkuar.
- E mban gjuhën në kafaz – flet pak.
- I hyri në lëkurë – e kuptoi shumë mirë.
- I ra si rrufe në qiell të hapur – e zuri papritur.
- E ka kokën si orë – shumë i saktë.
- E ka barkun bosh – është i uritur (edhe për dije).
- I vlon gjaku – është impulsiv.
- E kafshoi gjuhën – e mbajti mendimin për vete.
- Nuk ndan shapin nga sheqeri – nuk dallon të mirën nga e keqja.
- Është në dritën e syrit – i dashur dhe i mbrojtur.
- Ka zemrën në dorë – shumë i sinqertë.
- Ka gur në xhep – ka qëllime të fshehta.
- Ecën si mbi vezë – shumë me kujdes.
- I është fryrë mendja – është mburravec.
- Ka një re mbi kokë – ndihet i rënduar psikologjikisht.
- I ka rrënjët thellë – i lidhur fort me diçka.
- E pa me një sy tjetër – e kuptoi ndryshe.
- Ka flokë në gjuhë – flet ashpër.
- Nuk i vë ujë në zjarr – nuk përpiqet për zgjidhje.
- Ka dorë të lehtë – punon me finesë.
- Hyn në zjarr për të tjerët – sakrifikon shumë.
- Ka tru prej akulli – vendos pa emocione.
- Nuk sheh asgjë më tej se këmba – është i kufizuar.