Jemi në vitin 2025 dhe bota po lëviz me një shpejtësi marramendëse. Teknologjia përparon, mjekësia zgjat jetën, dhe njerëzit bëhen gjithnjë e më të lidhur me njëri-tjetrin. Por një hije e madhe po zgjatet në horizont: rritja e shfrenuar e popullsisë botërore. Sipas një analize të detajuar të publikuar në revistën prestigjioze “Science”, bazuar në të dhënat e Kombeve të Bashkuara dhe realizuar nga Universiteti i Uashingtonit, njerëzimi nuk do të ndalet. Deri në vitin 2100, nëse nuk merren masa të menjëhershme, mund të arrijmë shifrën e frikshme prej 12 miliardë banorësh në Tokë.
Një projektim që shkatërron iluzionin e vitit 2050
Për vite me radhë, studiuesit dhe politikanët janë ngushëlluar me idenë se rritja e popullsisë do të arrijë kulmin rreth vitit 2050, me rreth 9 miliardë banorë, për të nisur më pas një rënie graduale. Por kërkimi i ri sfidon këtë parashikim të vjetër dhe sugjeron një të ardhme ndryshe: një botë ku popullsia rritet vazhdimisht deri në fund të këtij shekulli dhe ndoshta përtej tij.
Sipas autorëve të studimit, ekziston një probabilitet 70% që rritja të mos ndalet në 2050. Kjo do të thotë se çështjet e mëdha si mungesa e ujit, sigurimi i ushqimit, infrastruktura shëndetësore, dhe menaxhimi i mbetjeve do të rikthehen si sfida madhore për mbijetesën e njerëzimit.
Kush do ta drejtojë rritjen?
Nuk janë të gjitha kontinentet që do të kontribuojnë në këtë shtesë miliardëshe të popullsisë. Sipas të dhënave, Afrika do të jetë epiqendra e kësaj rritjeje. Aktualisht, ky kontinent numëron rreth 1.2 miliardë banorë, por deri në vitin 2100, shifrat mund të arrijnë nga 3.5 deri në 5 miliardë.
Kjo rritje vjen si rezultat i normave të larta të fertilitetit – aktualisht rreth 4.6 fëmijë për çdo grua – dhe përmirësimeve të mëdha në sistemin shëndetësor që do të reduktojnë ndjeshëm vdekshmërinë nga sëmundje infektive. Nigeria, që sot ka rreth 220 milionë banorë, mund të arrijë shifrën e 900 milionëve, apo edhe 1.5 miliardë – më shumë se e gjithë popullsia aktuale e Kinës.
Azia, në anën tjetër, parashikohet të arrijë një kulm prej 5 miliardësh rreth vitit 2050, për të nisur më pas një rënie të ngadaltë, veçanërisht në Kinë dhe Japoni, ku politika të mëparshme si kufizimi i lindjeve po lënë pasoja afatgjata. India pritet të marrë fronin si vendi më i populluar, duke tejkaluar Kinën brenda pak vitesh.
Një planet i dominuar nga afrikanët dhe aziatikët
Në një botë me 12 miliardë njerëz, profili demografik do të ndryshojë rrënjësisht. Nga 10 njerëz të marrë në mënyrë të rastësishme, rreth 4 ose 5 do të jenë afrikanë, 4 ose 5 të tjerë aziatikë dhe vetëm 1 ose ndoshta më pak nga kontinentet e tjera – përfshirë Amerikën, Evropën dhe Oqeaninë.
Evropa do të përballet me një plakje të ndjeshme të popullsisë, ndërkohë që normat e lindshmërisë mbeten të ulëta. Shumë vende do të kenë më tepër të moshuar sesa të rinj, çka do të ndikojë drejtpërdrejt në fuqinë punëtore, sistemin e pensioneve dhe kapacitetin ekonomik.
Amerika Latine dhe SHBA-të gjithashtu pritet të kenë rritje më të moderuar, por me sfida të mëdha në ruajtjen e ekuilibrit midis rritjes dhe mirëqenies.
Pse ndodh kjo rritje?
Arsyet janë të shumta dhe komplekse, por disa faktorë kyç përsëriten:
- Fertiliteti i lartë në vendet në zhvillim, sidomos në Afrikë.
- Përmirësimi i kujdesit shëndetësor, që ul ndjeshëm vdekshmërinë foshnjore dhe rrit jetëgjatësinë.
- Mungesa e aksesit në edukim për femrat, që ndikon drejtpërdrejt në shtimin e lindjeve.
- Mungesa e planifikimit familjar dhe kontraceptivëve në shumë zona të botës.
Pasojat: më shumë se thjesht numra
Një planet me 12 miliardë njerëz do të përballet me kriza të shumta:
- Kriza ushqimore: Nëse toka nuk do të jetë në gjendje të prodhojë mjaftueshëm, do të kemi urinë masive dhe çmime të papërballueshme për ushqimet bazë.
- Mungesë uji: Shumë zona të botës tashmë po përballen me mungesë uji të pijshëm. Me më shumë njerëz, kriza do të thellohet.
- Rritje e ndotjes dhe shkatërrimit të mjedisit: Më shumë njerëz do të thotë më shumë mbetje, ndotje ajri, dhe shpyllëzime për të krijuar hapësira urbane dhe bujqësore.
- Konflikte për burimet: Historia na mëson se mungesa e burimeve çon në luftëra. Në një botë të mbipopulluar, çdo burim do të bëhet i çmuar dhe potencialisht burim konfliktesh të reja.
- Migrime masive: Njerëzit do të lëvizin nga zonat e mbipopulluara drejt vendeve me më shumë mundësi, duke krijuar presion të jashtëzakonshëm mbi vendet pritëse.
Një krizë globale e shpërndarë në mënyrë të pabarabartë
Rritja e popullsisë nuk do të jetë uniforme. Disa vende do të vuajnë nga mbipopullimi, të tjera nga zbrazja. Kjo do të krijojë një hendek gjithnjë e më të madh midis vendeve të “reja” (me popullsi të re) dhe atyre të “plakura”.
Për shembull, ndërsa Evropa përpiqet të mbajë ekonomitë në këmbë me një popullsi në plakje, vendet afrikane do të kenë miliona të rinj në kërkim të punës, arsimimit dhe të ardhmes. Nëse këto vende nuk arrijnë të ndërtojnë institucione të qëndrueshme dhe sisteme ekonomike të forta, ekziston rreziku i rritjes së varfërisë, dhunës dhe migrimit në shkallë të gjerë.
Çfarë mund të bëjmë?
Në vend që të pranojmë me dorëzim këtë të ardhme, ekzistojnë mënyra për të ndikuar në kursin e saj. Ekspertët e demografisë dhe politikat ndërkombëtare nënvizojnë disa pika kyçe:
- Edukimi i vajzave dhe grave: Statistikat tregojnë se sa më shumë arsim të ketë një grua, aq më pak fëmijë ka në jetë.
- Akses i gjerë në kontraceptivë dhe planifikim familjar: Një politikë e thjeshtë, por tepër efektive.
- Përmirësimi i sistemeve shëndetësore në vendet në zhvillim, që të mos jetë më e nevojshme të lindësh shumë fëmijë “nga frika” se do të vdesin.
- Investime në zhvillimin ekonomik të qëndrueshëm, për të balancuar nevojat e popullsisë me kapacitetet e planetit.
Rritja e popullsisë në drejtim të 12 miliardëve nuk është thjesht një sfidë për vendet e varfra, por për të gjithë globin. Sepse jemi të lidhur. Krizat e një kontinenti përhapen në të tjerët. Migracioni, ndryshimet klimatike, krizat ushqimore dhe ekonomike nuk njohin kufij.
Nëse nuk reflektojmë dhe nuk veprojmë tani, vitet që vijnë do të jenë përplot me sfida që sot mund t’i parandaluarim. Makthi i vitit 2100 është real dhe i prekshëm. Por me vendime të mençura dhe të koordinuara në nivel global, ende kemi kohë të kthejmë drejtimin. Dhe ta bëjmë të ardhmen jo një makth, por një mundësi.