Gjatë shtatzënisë, çdo detaj që ka të bëjë me shëndetin merr një peshë të veçantë. Një ndër aspektet më të rëndësishme është ushqyerja. Në këtë periudhë, jo vetëm që është e nevojshme të konsumohen ushqime të pasura me vlera ushqyese, por duhet gjithashtu të evitohen disa produkte që mund të paraqesin rrezik për zhvillimin e foshnjës apo për mirëqenien e nënës. Disa ushqime, për shkak të përbërjes së tyre ose mënyrës së përgatitjes, mund të shkaktojnë infeksione, helmime ushqimore ose çrregullime serioze gjatë kësaj faze të ndjeshme.
Një nga kategoritë më problematike është ajo e produkteve të detit të papërpunuar. Edhe pse peshku përmban acide yndyrore omega-3 që janë të dobishme për zhvillimin e trurit të foshnjës, disa lloje si peshku shpatë, ton i madh apo skumbria mbretërore kanë përqindje të lartë të merkurit. Ky metal i rëndë mund të dëmtojë sistemin nervor të bebes që është në zhvillim. Po ashtu, konsumimi i sushit apo produkteve të gjalla të detit sjell rrezik për infeksione si listeria apo salmonela.
Një tjetër ushqim që duhet shmangur janë vezët e papjekura. Ato mund të bartin bakterin salmonelë, që në rast infektimi mund të shkaktojë diarre, ethe dhe dhimbje barku te nëna, me pasoja të mundshme edhe për fetusin. Ëmbëlsirat që përmbajnë vezë të gjalla, majoneza e përgatitur në shtëpi apo brumërat e pazierë janë të rrezikshme në këtë drejtim.
Kujdes i veçantë duhet treguar edhe me djathërat e butë të përgatitur me qumësht të papasterizuar. Djathërat si brie, camembert, roquefort apo gorgonzola mund të përmbajnë baktere të dëmshme si listeria monocytogenes, e cila mund të kalojë te fetusi dhe të shkaktojë komplikime serioze si lindje e parakohshme apo abort spontan.
Po aq i rrezikshëm është edhe mishi i papjekur ose i pjekur pjesërisht. Gjatë shtatzënisë, sistemi imunitar i gruas është më i ndjeshëm, ndaj konsumimi i mishit të gjakosur, si steak i rrallë, sallamet e thata apo proshutat e pagatuara, mund të shkaktojë infeksione të rrezikshme si toksoplazmoza apo salmoneloza.
Kur bëhet fjalë për qumështin, rekomandohet që ai të jetë gjithmonë i pasterizuar. Qumështi i papasterizuar përmban një rrezik të lartë për baktere që mund të ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e nënës dhe foshnjës. Po ashtu, edhe nënproduktet e tij duhet të kontrollohen me kujdes.
Edhe pse frutat dhe perimet janë thelbësore për një dietë të shëndetshme, në shtatzëni është e domosdoshme që ato të jenë të larë mirë. Perimet e pa pastruara, veçanërisht ato që konsumohen të papërpunuara si spinaqi, rukola apo lulelakra, mund të jenë të kontaminuara me parazitë apo pesticide që shkaktojnë probleme serioze.
Një ndër ndalimet absolute është alkooli. Konsumi i tij, edhe në sasi minimale, mund të ndikojë negativisht në zhvillimin neurologjik të fetusit dhe të çojë në çrregullime të spektrit fetal alkoolik, të cilat janë të pakthyeshme. Rekomandohet shmangia e plotë e çdo pijeje alkoolike gjatë të gjithë periudhës së shtatzënisë.
Kujdes duhet treguar edhe me kafeinën, e cila gjendet në kafe, çaj, çokollatë dhe disa pije energjike. Nivele të larta të saj mund të rrisin rrezikun për lindje të parakohshme ose peshë të ulët të bebes në lindje. Këshillohet që të mos tejkalohen 200 mg kafeinë në ditë, që korrespondon me afërsisht një filxhan kafe.
Pijet energjike janë të ndaluara për gratë shtatzëna. Ato përmbajnë kafeinë të lartë, taurinë, guarana dhe aditivë të tjerë që kanë efekt stimulues, duke rritur rrezikun për rrahje të çrregullta të zemrës apo presion të lartë të gjakut.
Gjithashtu, duhen evituar ushqimet e konservuara nëse nuk kontrollohen me kujdes. Disa konserva përmbajnë nitratë, aditivë, apo sasi të larta kripe, të cilat ndikojnë në mbajtjen e lëngjeve dhe rritjen e tensionit. Duhet të shmangni konservat me afat të gjatë skadence që qëndrojnë jashtë frigoriferit për periudha të gjata.
Një tjetër kategori janë ushqimet e skuqura dhe shumë të përpunuara, si fast food, patatinat, apo produkte të gatshme industriale. Këto janë të varfra në lëndë ushqyese dhe të pasura me yndyrna të dëmshme trans që mund të çojnë në shtim të tepërt në peshë dhe probleme metabolike.
Shtatzënat duhet gjithashtu të reduktojnë ose të shmangin kripën në sasi të lartë, pasi mund të shkaktojë tension të lartë të gjakut, një faktor rreziku për preeklampsi. Ushqimet e përpunuara, snack-et e paketuara dhe gjellët me kripë të tepërt duhen konsumuar me shumë kujdes.
Edhe disa çajra bimorë nuk janë të sigurt. Pavarësisht se duken si zgjidhje natyrale, disa bimë si çaji i rrobës së barit, çaji i kanellës, çaji i gjetheve të mjedrës apo të livandës mund të shkaktojnë kontraktime të padëshiruara të mitrës apo ndikime hormonale. Konsultimi me mjekun është i domosdoshëm para përdorimit të çdo çaji bimor.
Së fundmi, edhe ëmbëlsirat me sheqer të rafinuar duhet të konsumohen me masë. Marrja e tepruar e sheqerit rrit rrezikun për diabet gestacional, shtim të shpejtë në peshë dhe lodhje. Ëmbëlsirat industriale, pijet e gazuara dhe produktet e pjekura të mbushura me krem janë shembuj tipikë të produkteve që duhen kufizuar.
Për një shtatzëni të shëndetshme, është e rëndësishme të zgjidhen ushqime të freskëta, të gatuara mirë dhe të pasura me vlera ushqyese, duke shmangur çdo rrezik të mundshëm që lidhet me përbërësit e padëshiruar në ushqim. Kontakti i rregullt me një mjek ose dietolog gjatë kësaj periudhe do të ndihmojë në ruajtjen e një diete të balancuar dhe të sigurt për nënën dhe beben.