Zahi Hawass, arkeologu i njohur egjiptolog, ka bërë një zbulim të ri të rëndësishëm brenda Piramidës së Madhe të Gizës, duke hedhur dritë mbi mënyrën se si u ndërtua një nga monumentet më të famshme të historisë njerëzore. Ky zbulim sjell prova të forta që sfidojnë idenë e lashtë se piramidat u ngritën nga skllevër të detyruar, duke treguar se punëtorët ishin të lirë, të organizuar dhe të respektuar nga shoqëria e kohës.
Gjatë eksplorimeve në dhomat e brendshme të piramidës, janë gjetur mbishkrime dhe shënime të lashta të cilat përfshijnë emrat e ekipeve të punëtorëve që u angazhuan në ndërtim. Këto ekipe quheshin “banda” dhe secila kishte një emër të veçantë, duke treguar një ndarje të qartë të punës dhe një strukturë të organizuar. Mbishkrimet nuk përmendin asnjë formë skllavërie, por përkundrazi sugjerojnë një sistem pune të planifikuar, me orar dhe ndoshta edhe me shpërblim për punëtorët.
Pranë kompleksit të piramidës janë gjetur edhe varre të thjeshta, ku janë varrosur punëtorët që kontribuan në ndërtim. Varret ishin të mbuluara me objekte të përditshme, mjete pune dhe madje edhe figura të vogla që përfaqësonin jetën e tyre. Fakti që këta punëtorë u varrosën pranë monumentit tregon se ata kishin një status të nderuar, pasi skllevërve zakonisht nuk u rezervohej një trajtim i tillë. Kjo përforcon idenë se ndërtimi i piramidës ishte një projekt i shtetit, me punonjës të përgatitur dhe të vlerësuar.
Hawass shpjegoi se gurët e përdorur për ndërtim janë nxjerrë nga karrierat që ndodhen shumë afër, rreth 300 metra larg piramidës, ndërsa pjesët më të rënda janë transportuar me sisteme të avancuara për kohën, duke përdorur rërë, baltë dhe rula prej druri për të lehtësuar lëvizjen. Kjo tregon nivelin e lartë të inxhinierisë së Egjiptit të Lashtë dhe planifikimin e kujdesshëm të ndërtimit të një strukture kaq të madhe.
Një element tjetër që forcon këtë teori është fakti se punëtorët nuk ishin një grup i vogël, por ndoshta mijëra njerëz të organizuar në skuadra të specializuara: disa merreshin me nxjerrjen e gurëve, disa me transportimin, dhe të tjerët me vendosjen e tyre në strukturë. Ky proces kërkonte koordinim të madh, ushqim të mjaftueshëm, shëndetësi dhe pushim, çka tregon një sistem të mirëfilltë logjistik që nuk mund të aplikohej për skllevër të thjeshtë pa asnjë të drejtë.
Në dhomat e vështira për t’u arritur, mbi kamaren e njohur si “Dhoma e Mbretit”, u zbuluan shënime që datojnë nga koha e Faraonit Khufu, të cilat përfshijnë fraza të shkurtra që tregojnë grupet që punonin në ato zona. Për shumë vite këto dhoma kanë qenë të paarritshme për shkak të tunelesh të ngushta dhe të errëta, por falë teknologjisë së re të skanimeve dhe robotëve të vegjël, arkeologët arritën të hyjnë dhe të lexojnë mbishkrimet.
Ky zbulim është i rëndësishëm sepse ndryshon mënyrën se si ne e shohim historinë e ndërtimit të piramidave. Për një kohë të gjatë, historianë dhe burime të lashta, si Herodoti, kanë pohuar se ato u ngritën nga skllevër, por faktet arkeologjike të gjetura tani tregojnë të kundërtën. Ata që ndërtuan këtë mrekulli të botës ishin profesionistë të aftë, qytetarë të lirë, të cilët punuan me nder dhe u trajtuan me respekt.
Ky zbulim gjithashtu tregon se Egjipti i Lashtë kishte një sistem të zhvilluar organizimi shoqëror dhe një administratë të fortë që mundësonte projekte të tilla madhështore. Përveç aspektit teknik, ai pasqyron edhe një dimension njerëzor: ata që ngritën piramidën nuk ishin viktima, por pjesë e një tradite që vlerësonte punën dhe aftësinë.
Në të kaluarën janë bërë shumë pretendime për sekrete të fshehta nën piramida, madje edhe për qytete të humbura apo dhoma sekrete që ende nuk janë zbuluar. Por ky zbulim tregon se prova më e rëndësishme është ajo që qëndron brenda mureve të vetë piramidës dhe në jetën e përditshme të punëtorëve që e ngritën atë.