Zgjebja është një infeksion i lëkurës i shkaktuar nga një parazit mikroskopik, i njohur si Sarcoptes scabiei. Ky parazit gërryen shtresat sipërfaqësore të lëkurës dhe shkakton kruarje intensive, sidomos gjatë natës. Përhapja ndodh kryesisht përmes kontaktit të afërt fizik me një person të infektuar dhe, në disa raste, edhe përmes përdorimit të përbashkët të rrobave, çarçafëve ose peshqirëve. Zgjebja nuk është një sëmundje e lidhur me higjienën personale, por me kontaktin e drejtpërdrejtë dhe ambientet e mbipopulluara.
Simptomat kryesore
Shenja më karakteristike e kësaj sëmundjeje është kruarja e fortë që përkeqësohet gjatë natës. Kjo ndodh sepse parazitët janë më aktivë në temperatura të ngrohta dhe në errësirë. Krahas kruarjes, shfaqen skuqje, puçrra të vogla, flluska apo plagë nga gërvishtjet. Disa pacientë zhvillojnë edhe infeksione bakteriale sekondare për shkak të dëmtimit të vazhdueshëm të lëkurës.
Zakonisht, zonat më të prekura janë pjesët ndërgishtore të duarve, kyçet, bërrylat, rreth kërthizës, organet gjenitale dhe pjesa e brendshme e kofshëve. Te fëmijët dhe të moshuarit, infeksioni mund të përhapet edhe në fytyrë apo në lëkurën e kokës.
Diagnostikimi
Diagnostikimi bazohet në ekzaminimin klinik të lëkurës nga mjeku. Mjeku vëzhgon për shenja karakteristike si tunelat e holla që lë paraziti nën lëkurë dhe lezione të lëkurës të shoqëruara me kruarje. Në disa raste mund të përdoren mjete ndihmëse si mikroskopia për të identifikuar vezët ose vetë parazitin në një mostër të marrë nga lëkura.
Diagnoza e hershme është shumë e rëndësishme, sepse ndihmon në parandalimin e përhapjes së infeksionit te persona të tjerë, sidomos në ambiente kolektive si shkollat, spitalet apo shtëpitë e të moshuarve.
Trajtimi dhe kujdesi në shtëpi
Trajtimi standard për këtë sëmundje përfshin përdorimin e kremrave ose losioneve që përmbajnë substanca antiparazitare si permetrina. Këto produkte aplikohen në të gjithë trupin, përfshirë zonat që nuk shfaqin simptoma, dhe lihen për disa orë sipas udhëzimeve të mjekut. Në disa raste të veçanta, mund të përshkruhen edhe trajtime orale.
Përveç trajtimit të vetë individit të prekur, rekomandohet që të trajtohen edhe personat që kanë pasur kontakt të ngushtë, edhe nëse nuk kanë simptoma. Kjo ndihmon për të ndërprerë ciklin e përhapjes së parazitit.
Në kushte shtëpiake, duhet të lahen të gjitha rrobat, çarçafët dhe peshqirët në temperaturë të lartë dhe të thahen mirë. Artikujt që nuk mund të lahen mund të mbyllen në qese plastike për disa ditë, që parazitët të mos mbijetojnë.
Parandalimi i përhapjes
Masat parandaluese përfshijnë shmangien e kontaktit të afërt me persona të infektuar dhe përdorimin individual të rrobave dhe sendeve personale. Në ambientet kolektive, kujdesi higjieno-sanitar është thelbësor. Edukimi shëndetësor mbi mënyrat e transmetimit është një mjet i fuqishëm për të kontrolluar shpërthimet.
Personat që e kanë kaluar këtë sëmundje duhet të informojnë të afërmit apo personat me të cilët kanë qenë në kontakt të ngushtë, për të parandaluar rinfektimin ose përhapjen në rrethin më të gjerë.